Odleżyny dotykają osób chorych, starszych czy z niepełnosprawnościami, które są unieruchomione w łóżku. Wynikają one z długotrwałego leżenia w jednej pozycji – na skutek ucisku i tarcia poszczególnych miejsc na ciele u pacjentów pojawiają się problemy z krążeniem. Prowadzą one do powstawania martwicy tkanek, której mogą towarzyszyć rany i owrzodzenia.
Najczęściej odleżyny powstają w miejscach znajdujących się w pobliżu kości, takich jak okolice miednicy i stawów biodrowych, pośladków czy kolan. W zależności od poziomu i rozległości uszkodzenia tkanek można wymienić martwicę tkanek:
Stopień zaawansowania odleżyn zależy od wielu czynników. Znaczenie ma w tym przypadku np. waga chorego – zarówno nadwaga, jak i niedowaga sprzyjają powstawaniu uszkodzeń skóry.
Ogromny wpływ ma też odpowiednia pielęgnacja osoby leżącej, która powinna obejmować profilaktykę przeciwodleżynową. Zalicza się do niej m.in. stosowanie specjalnego sprzętu medycznego takiego jak poduszki czy materace na odleżyny.
Leczeniem martwicy tkanek powstałej na skutek długotrwałego leżenia musi zająć się specjalista. Lekarz zaleci stosowanie odpowiednich opatrunków oraz właściwy sposób pomocy, który będzie uzależniony od stopnia odleżyn.
Materace przeciwodleżynowe to wyroby medyczne, które są przeznaczone dla osób zmuszonych do długotrwałego przebywania w łóżku. Zostały skonstruowane w taki sposób, aby eliminować nacisk i tarcie obszarów podatnych na powstawanie odleżyn. Ponadto wyroby tego typu przepuszczają tlen oraz przyczyniają się do poprawy krążenia krwi.
Podkład należy dopasować do indywidualnych potrzeb pacjenta. Znaczenie ma stopień zaawansowania uszkodzenia tkanek u chorego, rodzaj jego schorzenia, a także oczekiwane funkcje materaca.
Wybrany egzemplarz powinien być dostosowany również pod względem twardości, co ma znaczenie w przypadku problemów z kręgosłupem i bólów mięśniowych. Dostępne są następujące rodzaje materacy:
Często pokrowce wyrobów tego typu pokrywa się dodatkowo warstwami o właściwościach przeciwbakteryjnych i przeciwgrzybiczych np. z jonami srebra Ag+. Materac przeciwodleżynowy należy dobrać zgodnie z zaleceniami specjalisty.
Profilaktyka przeciwodleżynowa to grupa działań, która ma na celu zapobieganie uszkodzeniu tkanek. W jej zakres wchodzi m.in. odpowiednia dieta chorego. Specjaliści sugerują, że powinna być ona bogata w takie składniki jak witamina A, C i E, cynk, krzem oraz białko.
Jeśli po wykonaniu odpowiednich badań lekarz uzna, że występują pewne niedobory i wskazana jest suplementacja, może on zalecić choremu przyjmowanie konkretnych preparatów.
Niebagatelne znaczenie mają także:
Do powstawania i pogłębiania odleżyn przyczynia się także wilgoć, dlatego tak ważne jest, aby w prawidłowy sposób dbać o higienę okolic intymnych.