HPV. Jakie są przyczyny i objawy brodawczaka ludzkiego? Sprawdź jak leczyć wirusa HPV!

Kobieta z HPV

HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego, to patogen atakujący skórę i błony śluzowe człowieka w trakcie rozwoju choroby wenerycznej. Występuje on w ponad stu typach, powodujących zmiany skórne i śluzówkowe, a w przypadku niektórych typów również mających właściwości onkogenne. Jak można zakazić się wirusem HPV? Jak rozpoznać zakażenie HPV? Jak je leczyć? I jak mu zapobiegać? Czy istnieje szczepionka na HPV?

Czym jest HPV?

HPV to skrót pochodzący od anglojęzycznej nazwy wirusa brodawczaka ludzkiego- human papillomavirus. Występuje ponad 100 typów wirusa. Poszczególne typy wykazują skłonność do wywoływania infekcji poszczególnych obszarów ciała np. skóry, okolicy narządów płciowych, błon śluzowych jamy ustnej, gardła czy jamy nosowej.

Bardzo istotne są typy HPV które wykazują właściwości onkogenne. Oznacza to, że poprzez ingerencję w materiał genetyczny zainfekowanych komórek powodują zachodzenie w nich przemian nowotworowych. Za większość przypadków nowotworów związanych z infekcją HPV odpowiadają typy 16 i 18 wirusa.

Jak można się zarazić HPV?

Jedynym rezerwuarem wirusa jest człowiek. Jest on również jedynym źródłem zakażenia. Do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktu ze zmianami skórnymi i śluzówkowymi osoby zakażonej,  np. w takcie kontaktów seksulanych. Możliwe jest również przeniesienie zakażenia z matki na dziecko w trakcie porodu.

Jak przebiega zakażenie HPV?

Wirus wnika do komórek podstawnych nabłonków płaskich i naskórka. Tam następuje jego replikacja. Zakażone komórki zgodnie ze swą funkcją dojrzewają i różnicują- w tym samym czasie wirus replikuje się z coraz większą intensywnością w ich wnętrzu. Prowadzi to do transformacji zakażonych komórek- powstają z nich zmiany skórne i śluzówkowe, będące widocznym klinicznym przejawem zakażenia.

W większości przypadków występujących u immunokompetentnych osób w ciągu 1- 2 lat zakażenie ustępuje samoistnie. W przypadku chorych z upośledzoną odpornością komórkową zmiany często nawracają, trudno poddają się leczeniu. Chorzy ci mają też większe ryzyko rozwoju nowotworów wywoływanych przez typy onkogenne HPV.

Jakie są objawy HPV?

Przeciętny okres wylęgania dla zakażeń HPV to aż 2-3 miesiące! W poszczególnych przypadkach może on być jednak krótszy i wynosić kilka tygodni, lub znacznie dłuższy i przeciągać się nawet do lat!

Objawy zakażenia HPV zależą od typu wirusa oraz od lokalizacji zmian infekcyjnych. Istotny jest również status immunologiczny zakażonego. Oosoby z niedoborami odporności częściej cierpią na zmiany bardziej nasilone i liczniejsze.

Zakażenie może również przebiegać bezobjawowo lub z niewielkimi, łatwymi do przeoczenia symptomami.

Zmiany występujące w zakażeniach objawowych charakteryzują się najczęściej powolnym wzrostem. Szybciej rosną zmiany nowotworowe, oraz zmiany u osób z zaburzeniami odporności.

Pośród zmian wywołanych infekcją HPV wymienia się;

  • Brodawki występujące na skórze, a pośród nich brodawki zwykłe o wyglądzie kilkumilimetrowych guzków o nierównej powierzchni, brodawki zwykłe dłoniowe i podeszwowe, mogące się zlewać i wywoływać dolegliwości bólowe, brodawki nitkowate, okołopaznokciowe i inne.
  • Kłykciny kończyste- zwykle różowe, kalafiorowate guzki o rogowaciejącej lub nierogowaciejącej powierzchni, egzofityczne lub płaskie, występujące w okolicy okołoodbytniczej, okolicy sromu oraz prącia.
  • Zmiany śluzówkowe- mogą być płaskie lub wypukłe, białawe lub różowe, mogą przypominać swym wyglądem kłykciny kończyste, mogą też być bardzo dyskretne i trudne do zauważenia jak na przykład wczesne zmiany dysplastyczne szyjki macicy.
  • Bardzo rzadką, przewlekłą formą zakażenia HPV jest dysplazja Lewandowskiego i Lutza, czyli epidermodysplasia verruciformis. Jej występowanie warunkowane jest genetycznie.

 

Zmianom skórnym i śluzówkowym mogą towarzyszyć objawy takie jak świąd czy ból, choć są one rzadkie, a także zależne od lokalizacji symptomy takie jak dyskomfort czy trudności w czasie oddawania moczu lub stolca, bolesność w trakcie stosunków intymnych, czy chrypka w przypadku zmian w obrębie krtani.

Produkty na infekcje intymne

HPV a nowotwory

Część typów HPV ma właściwości onkogenne. Do tych o najwyższym potencjale w tym kontekście zalicza się 12 typów wysokoonkogennych- typy 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 i 59. Za większość, bo ponad 70% nowotworów związanych z infekcją HPV odpowiadają jednak typy 16 i 18.

Najbardziej znanym nowotworem związanym z zakażeniem HPV jest rak szyjki macicy, w którego przypadku wirus jest główną przyczyną występowania. Udowodniono jednak również związek zakażenia onkogennymi HPV z rozwojem innych nowotworów, a pośród nich na przykład;

  • raków sromu i pochwy,
  • raków prącia,
  • raków odbytu,
  • raków jamy ustnej,
  • raków gardła,
  • raków krtani,
  • raków zatok przynosowych.

Trwają badania nad wpływem zakażenia HPV na rozwój innych nowotworów np. raków płaskonabłonkowych przełyku.

Jak rozpoznać i leczyć HPV?

Rozpoznanie zakażenia wirusem HPV stawia się na podstawie obrazu klinicznego- stwierdzenia charakterystycznych zmian skórnych lub śluzówkowych. W przypadku gdy zmiany nasuwają podejrzenia przemiany nowotworowej wykonuje się badanie cytologiczne i histopatologiczne pobranego z nich materiału tkankowego, pozwalające identyfikować komórki nowotworowe.

Identyfikacja samego wirusa jest możliwa jedynie przy pomocy technik molekularnyhc- RT-PCR. Są one stosowane np. w przypadku identyfikacja zakażenia w niektórych nowotworach oraz w badaniach profilaktycznych w kierunku raka szyjki macicy.

Nie istnieje niestety lek przeciwwirusowy który można zastosować w leczeniu infekcji HPV- nie ma leczenie przyczynowego.

W przypadku zmian nienowotworowych np. brodawek zwykłych stosuje się leczenie miejscowe.

Zachowawczo aplikuje się na zmiany preparaty o działaniu;

  • keratolitycznym, czyli rozpuszczającym zrogowaciały naskórek, takie jak kwas salicylowy czy kwas trichlorooctowy,
  • antyproliferacyjnym, czyli hamującym podziały komórek, np. 5- fluorouracyl czy podofilotoksyna,
  • immunomodulującym np. imikwimod,
  • oraz sinekatechiny pochodzenia roślinnego.

W leczeniu inwazyjnym zastosowanie znajdują;

  • krioterapia,
  • laseroterapia,
  • elektrokoagulacja,
  • resekcje chirurgiczne.

W przypadku zmian nowotworowych przeciwwskazane jest stosowanie leków miejscowych. Chorzy musi zostać objęty leczeniem onkologicznym.

Jaka jest profilaktyka HPV? Czy jest szczepionka na brodawczaka ludzkiego?

Pośród metod nieswoistych profilaktyki zakażenia najważniejszą rolę pełni edukacja co do dróg jego transmisji, zwłaszcza w kontekście niezabezpieczonych kontaktów seksualnych.

W przypadku zakażonych istotna jest świadomość ryzyka rozwoju nowotworu złośliwego i stosowne, regularne badania np. kolposkopia w przypadku zmian szyjki macicy, pozwalające na wczesne ich wykrycie i interwencje terapeutyczne.

Swoistą metodą profilaktyki są szczepienia ochronne. Dostępne są trzy szczepionki zawierające oczyszczone białka poszczególnych typów wirusa. Szczepionka dwuwalentna zawiera białka typów 16 i 18, czterowalentna ponadto typów 6 i 11 odpowiadających za kłykciny kończyste, a dziwięciowalentna jeszcze dodatkowo pięciu typów związanych z rozwojem nowotworów szyjki macicy, sromu i pochwy.

Szczepienia zaleca są nastolatkom i kobietom do 26 roku życia, najlepiej przed podjęciem aktywności seksualnej- celem jest zapobieganie zmianom szyjki macicy i rakowi szyjki macicy związanemu z zakażeniem HPV. Szczepionki zawierające białka 6 i 11 stosuje się w profilaktyce zmian wirusowych narządów płciowych zarówno u kobiet jak i u mężczyzn.

Bibliografia

  • Leszczyszyn- Pynka „Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego” w Interna Szczeklika 2020, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2020, mat. dod. el.
  • Wysocki, J. Mrukowicz, W. Rymer „Immunoprofilaktyka chorób zakźnych u dorosłych. Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV)” w Interna Szczeklika 2020, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2020, s. 2530-2531,
  • Torok, E, Moran, F. Cooke „Human papillomavirus” Oxford Handbook of Infectious Diseases and Microbiology, Oxford University Press 2017, ISBN 978–0–19–967132–8, p.439- 441,
  • Agnieszka Kwaśniewska, Aleksandra Wawrzeńczyk, Katarzyna Brus-Sawczuk, Izabela Strużycka „Uwaga problem – wirus onkogenny HPV a nowotwory jamy ustnej i gardła” Borgis - Nowa Stomatologia 4/2019, s. 133-137,
  • McBride A. A.Oncogenic human papillomaviruses. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 2017 Oct 19; 372(1732): 20160273. Published online 2017 Sep 11.
  • Artykuł przeglądowy Kłykciny kończyste – nowości w leczeniu Joanna Salomon, Jacek Szepietowski Przegl Dermatol 2014, 101, 211–216
Udostępnij
Następna porada Nawracające zawroty głowy? Sprawdź jakie badania wykonać na zawroty głowy i jak się do nich przygotować! Czytaj więcej
Autor Patrycja Królikiewicz-Kurek
Absolwentka Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego na kierunku lekarskim. Zainteresowania zawodowe głównie w dziedzinie chorób wewnętrznych i reumatologii. Prywatnie miłośniczka literatury i pięknych krajobrazów.
Farmaceuta
Potrzebujesz darmowej porady? Zapytaj farmaceutę