PrEP - profilaktyka wirusa HIV. Na czym polega terapia prEP i jak rozpocząć leczenie profilaktyczne wirusa HIV?

Mężczyzna na badaniach

HIV to choroba najczęściej kojarzona z chorobami przenoszonymi drogą płciową. Wiadomo jednak, że wirus ten przenoszony jest nie tylko poprzez stosunki seksualne, ale także przez krew czy mleko matki. Czy przed zakażeniem wirusem HIV można się uchronić? Na czym polega profilaktyka wirusa HIV? Czym jest PrEP? Kto może stosować terapię profilaktyczną wirusa HIV (PrEP)?

Czy jest HIV?

HIV jest ludzkim wirusem niedoboru odporności (Human Immunodeficiency Virus), który uszkadza komórki układu immunologicznego. Jeśli nie jest leczony, prowadzi do AIDS (zespół nabytego niedoboru odporności – Acuired Immune Deficiency Syndrome). Natomiast, jeśli zakażenie wykryte jest odpowiednio wcześnie, to za pomocą leków antyretrowirusowych można zapobiegać rozwojowi choroby. Bardzo ważne jest, że osoby, które są leczone i mają niski poziom wirusa we krwi (niewykrywalną wiremię), nie zarażają.

Zakażenie możliwe jest przez:

  • krew,
  • preejakulat,
  • spermę,
  • śluz pochwowy,
  • mleko matki.

i ich kontakt ze świeżą raną albo błoną śluzową (powieki, jama ustna, nos, pochwa, odbyt, cewka moczowa). Natomiast nieuszkodzona skóra jest skuteczną barierą dla wirusa i zabezpiecza przed zakażeniem. Można zadbać o zabezpieczenie przed zarażeniem w kontaktach seksualnych poprzez zastosowanie prezerwatywy oraz PrEP.

CZYM JEST PrEP?

PrEP to profilaktyka przedekspozycyjna (Pre-Exposure Prophylaxis). Polega na przyjmowaniu leków, które mogą zmniejszyć ryzyko zakażenia HIV podczas seksu lub zażywania narkotyków drogą iniekcji. Przyjmowany dokładnie według zaleceń ma wysoką skuteczność w zapobieganiu HIV.

Prezerwatywy

Kto może stosować terapię PrEP?

PrEP nie jest rozwiązaniem dla każdego, metodę tę stosuje się u osób, u których istnieje wysokie ryzyko zakażenia. W szczególności PrEP jest dla osób, które:

  • mają kontakty seksualne bez prezerwatywy z osobami, które potencjalnie mogą być zakażone HIV – to osoby o nieznanej sytuacji zdrowotnej oraz osoby z wykrywalną wiremią, czyli sero-pozytywne)
  • w ostatnim roku stosowały profilaktykę poekspozycyjną (PEP) po ryzykownym kontakcie seksualnym
  • w ostatnim roku chorowały na choroby przenoszone drogą płciową
  • mają kontakty seksualne pod wpływem środków odurzających/ psychoaktywnych
  • dożylnie używają narkotyków
  • świadczą usługi seksualne

Jeśli kobieta ma partnera zarażonego HIV, PrEP jest rozwiązaniem, które pomoże chronić kobietę i dziecko podczas próby zajścia w ciążę, w trakcie ciąży oraz podczas karmienia piersią.

PrEP jest rozwiązaniem także dla młodzieży zagrożonej zarażeniem się wirusem.

Jakie leki stosuje się w terapii PrEP?

W zapobieganiu namnażania wirusa skuteczność wykazują dwie substancje połączone w jednej tabletce, są to tenofowir i emtrycytabina. Lek ma zdolność blokowania jednego z etapów cyklu replikacyjnego wirusa i dzięki temu utrudnia zakażenie. Konieczne jest regularne przyjmowanie jednej tabletki dziennie, aby ochrona była jak najskuteczniejsza.

FDA dopuściła także do stosowania zawiesinę w zastrzyku, który zawiera kabotegrawir i w przeciwieństwie do tabletek nie trzeba przyjmować go codziennie, a wystarczy raz na dwa miesiące. Stąd rozwiązanie to nazywa się długoterminowym. Z iniekcji korzystać mogą tylko te osoby, które są sero-ujemne, dotyczy to także młodych osób, ponieważ zastrzyk można wykonywać u osób, które ważą przynajmniej 35 kg.

Jaka jest skuteczność terapi profilaktycznej HIV - PrEP?

Z badań wynika, że PrEP, jeśli jest przyjmowany zgodnie z zaleceniami:

  • zmniejsza ryzyko zakażenia HIV podczas seksu o około 99%
  • zmniejsza ryzyko zakażenia HIV podczas dożylnego zażywania narkotyków o około 74% - dotyczy to tabletek, ponieważ zastrzyki z kabotegrawirem nie są zalecane dla osób wstrzykujących narkotyki

Na pewno na skuteczność terapii ma wpływ przestrzeganie zasad przyjmowania, ponieważ każde odstępstwo może prowadzić do zmniejszenia ochrony.

PrEP w tabletkach osiąga maksymalną ochronę:

  • w przypadku receptywnego seksu analnego po około 7 dniach codziennego stosowania
  • w przypadku receptywnego seksu pochwowego i zażywania narkotyków w iniekcjach po około 21 dniach codziennego stosowania

Brak jest danych na temat osiągania przez tabletki maksymalnej ochrony w przypadku intruzyjnego seksu analnego lub intruzyjnego seksu pochwowego, a także na temat osiągania maksymalnej ochrony podczas stosowania zastrzyków.

Czy stosując profilaktykę wirusa HIV (PreP) można zrezygnować z prezerwatyw?

Nie należy rezygnować ze stosowania prezerwatyw, ponieważ PrEP znacząco zmniejsza ryzyko zakażenia HIV, ale nie chroni przed nim całkowicie. Ponadto PrEP NIE CHRONI przed innymi zakażeniami przenoszonymi drogą płciową. Zatem jedynie w połączeniu z prawidłowo stosowaną prezerwatywą można osiągnąć największą ochronę podczas każdego rodzaju seksu.

Bibliografia

  • https://www.cdc.gov/hiv/basics/prep.html
  • https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/media/en/publications/Publications/pre-exposure-prophylaxis-hiv-prevention-europe.pdf
  • https://pulsmedycyny.pl/fda-dopuscila-do-uzytku-pierwsza-szczepionke-przedekspozycyjna-przeciwko-wirusowi-hiv-1137610
  • http://www.prep.edu.pl/prep.php#
  • https://www-cdc-gov.translate.goog/hiv/risk/estimates/preventionstrategies.html?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=pl&_x_tr_hl=pl&_x_tr_pto=sc#anchor_1562942347
Udostępnij
Następna porada Problemy z pamięcią i koncentracją po COVID-19? Poznaj objawy mgły mózgowej i sprawdź jak ją leczyć! Czytaj więcej
Farmaceuta
Potrzebujesz darmowej porady? Zapytaj farmaceutę