Alergia sezonowa. Sprawdź jakie są objawy alergii sezonowej i co ją zaostrza!

Kobieta z alergią na pyłki

Alergia sezonowa związana jest z występowaniem nadmiernej reakcji układu immunologicznego w odpowiedzi na czynniki występujące tylko przez określony czas w roku. Najczęstszą przyczyną pojawienia się alergii sezonowej są pyłki traw i drzew, które powodują szereg przykrych i uporczywych dolegliwości, takich jak alergiczny nieżyt nosa czy zapalenie spojówek.

Sprawdź najważniejsze informacje o alergii sezonowej!

Alergią nazywamy nadmierną i nieprawidłową reakcję układu immunologicznego na czynnik, który u zdrowych osób nie wywołuje żadnych nieprawidłowości. Choroby alergiczne stanowią coraz poważniejszy problem społeczno-zdrowotny na całym świecie, który nasila się wraz ze wzrostem zanieczyszczenia środowiska oraz stosowaniem coraz większej ilości dodatków do żywności.

Także w naszym kraju z każdym rokiem odnotowywany jest wzrost diagnozowanych chorób alergicznych, które rozpoznawane są nie tylko u dzieci, ale też u osób dorosłych. Według statystyk problem alergii dotyczy nawet 13% najmłodszych pacjentów oraz około 5% populacji osób dorosłych, ale dane te mogą być znacznie niedoszacowane.

Alergia może mieć postać pokarmową, wziewną lub kontaktową, a nasilenie objawów nadwrażliwości jest najczęściej skorelowane z ekspozycją na szkodliwą substancję.

Czym jest alergia sezonowa?

Jeśli na uczulający czynnik jestesmy narażeni tylko przez pewien okres w roku, możemy mówić o alergii sezonowej. Najczęściej jest ona związana z pyleniem drzew i traw, co dodatkowo jest potęgowane przez występowanie tzw. reakcji krzyżowych między alergenami.

Za występowanie alergii sezonowej najczęściej odpowiedzialne są pyłki:

  • traw i zbóż,
  • brzozy,
  • olchy,
  • leszczyny,
  • bylicy,
  • babki,
  • ambrozji.

Produkty na alergię

Jakie są objawy alergii sezonowej?

Sezonowa alergia związana z pyłkami stanowi dla alergików poważny problem od wczesnej wiosny aż do jesieni. Niestety choroba skutecznie utrudnia normalne funkcjonowanie. W czasie, gdy wszyscy korzystają z uroków wiosennych spacerów, alergicy walczą z przykrymi dolegliwościami, które powodowane są przez wysoką zawartość pyłków w powietrzu atmosferycznym.

Objawy alergii sezonowej obejmują zazwyczaj:

  • uczucie swędzenia i drapania w nosie,
  • wodną wydzielinę z nosa (tzw. katar sienny),
  • uczucie zapchanego nosa,
  • dyskomfort w okolicy zatok,
  • uczucie zatkanych uszu,
  • nadmierne kichanie,
  • łzawienie i swędzenie oczu,
  • zapalenie spojówek.

 Czy ilość pyłku w powietrzu jest monitorowana?

Za budowanie bazy danych i odpowiednie nazewnictwo alergenów odpowiedzialny jest Podkomitet ds. Nomenklatury Alergenów Światowej Organizacji Zdrowia i Międzynarodowej Unii Towarzystw Immunologicznych (WHO/IUIS), który został założony w 1984 roku. Zgodnie z oficjalnymi danymi podanymi na stronie internetowej instytucji, obecnie znanych jest blisko 500 różnych alergenów pochodzenia roślinnego, z których część zawarta jest w pyłkach.

W aspekcie alergii sezonowej ważnym czynnikiem jest monitorowanie progowego stężenia pyłku roślinnego, który może wywołać manifestację objawów alergicznych u osób z nadwrażliwością na określone grupy alergenów. Instytucją odpowiedzialną za takie działanie w naszym kraju jest Ośrodek Badania Alergenów Środowiskowych (OBAŚ), który swoją działalność rozpoczął w 1989 roku. Analiza stężenia pyłku wykonywana jest między innymi przy wykorzystaniu aparatów typu Hirsta, w których stosuje się specjalną lepką taśmę, która jest owinięta na bębnie poruszanym przez mechanizm zegarowy z prędkością 2 mm na godzinę. Pobrany materiał poddawany jest następnie badaniu mikroskopowemu, co umożliwia zliczanie i identyfikację pyłku różnych gatunków roślin. Od ponad dwudziestu lat w niektórych punktach pomiarowych stosowany jest także automatyczny system rozpoznawania ziaren pyłku, który jest efektem wspólnej pracy Zespołu Politechniki Warszawskiej oraz Ośrodka Badań Alergenów Środowiskowych.

Jednostki monitorujące zbierają informacje dotyczące pyłku pochodzącego z następujących roślin lub grup taksonomicznych:

  • leszczyna (Corylus),
  • olsza (Alnus),
  • grab (Carpinus),
  • brzoza (Betula),
  • topola (Populus),
  • buk (Fagus),
  • jesion (Fraxinus),
  • dąb (Quercus),
  • wierzba (Salix),
  • klon (Acer),
  • sosnowate (Pinaceae),
  • cis/jałowiec (Juniperus/Taxus)
  • trawy/zboża (Poaceae),
  • babka (Plantago),
  • szczaw (Rumex),
  • pokrzywa (Urtica),
  • bylica (Artemisia),
  • ambrozja (Ambrosia),
  • komosowate (Chenopodiaceae),
  • monitorowane są także stężenia zarodników grzybów: Alternaria i Cladosporium.

Efekty analiz dotyczące aktualnego stężenia pyłku podawane są do publicznej informacji w stacjach telewizyjnych i na stronach internetowych w okresie od kwietnia do września, co stanowi ważną wskazówkę dla dziesiątek tysięcy osób cierpiących na alergię sezonową.

Kalendarz pylenia, czyli kalendarz każdego alergik!

Możemy sprawdzać także tzw. kalendarz pylenia roślin, w którym umieszczane są aktualne informacje odnośnie występowania alergenów wziewnych w zależności od regionu Polski. Taki kalendarz jest bardzo przydatnym narzędziem dla każdego alergika, a jego wykorzystanie daje szansę na poprawę organizacji życia i lepsze planowanie niektórych wydarzeń (np. wyjazdów wakacyjnych).

Kalendarz pylenia bez problemu można znaleźć na stronach internetowych poświęconych tematyce alergii. Stanowi on źródło informacji o aktualnej zawartości pyłków pochodzących z określonych gatunków lub grup roślin.

Kalendarz pylenia skonstruowany w oparciu o występowanie w Polsce 4 regionów ciepła. Warto podkreślić, że pomiędzy najcieplejszym a najzimniejszym obszarem w naszym kraju istnieje nawet dwutygodniowa różnica w wegetacji roślin.

Jak wygląda kalendarz pyleń dla alergika?

Przykładowy kalendarz alergika zawierający najbardziej dokuczliwe pyłki roślin może wyglądać następująco:

  • Styczeń/luty: leszczyna, olsza,
  • Marzec: leszczyna, olsza, brzoza, topola,
  • Kwiecień: brzoza, topola, dąb,
  • Maj: dąb, trawy, babka, szczaw, pokrzywa,
  • Czerwiec: trawy, babka, szczaw, pokrzywa, komosa,
  • Lipiec: trawy, babka, szczaw, pokrzywa, komosa, bylica
  • Sierpień/wrzesień: trawy, babka, szczaw, pokrzywa, komosa, bylica, ambrozja.

Od styczna do listopada obserwowane są też znaczne ilości zarodników grzybów Cladosporium (największe nasilenie od maja do października), a także zarodników Alternaria, które obecne są w powietrzu zwłaszcza od marca do października (największe nasilenie od maja do września).

W jakiej postaci najczęściej występuje alergia sezonowa?

W Polsce najczęstszą postacią alergii sezonowej jest:

  • alergiczny nieżyt nosa (ANN), który z reguły powodowany jest przez pyłki traw, bylicy i brzozy,
  • alergiczne zapalenie spojówek (współistnieje najczęściej z ANN),
  • objawy astmy oskrzelowej,
  • objawy zespołu alergii jamy ustnej.

Jak zdiagnozować i leczyć alergię sezonową?

Diagnostyka alergii sezonowej obejmuje te same badania, które są ogólnie wykonywane przy podejrzeniu chorób alergicznych, np. testy skórne, oznaczenie całkowitego stężenia IgE lub oznaczenie stężenia swoistych IgE.

W celu złagodzenia objawów alergii sezonowej zalecane są zazwyczaj leki do stosowania doustnego (np. feksofenadyna, cetyryzyna, desloratydyna) lub donosowe atomizery zawierające glikokortykosteroidy i leki przeciwhistaminowe. Warto też stosować zimne okłady na obrzęknięte powieki oraz płukać oczy i nos solą fizjologiczną, co ułatwia oczyszczanie z alergizujących pyłków.

Profilaktyka alergii sezonowej. Sprawdź 9 rad jak ograniczyć alergię sezonową!

Alergia sezonowa - czy możliwa jest profilaktyka?


Aby zmniejszyć ryzyko występowania alergii sezonowej lub złagodzić jej objawy warto zastosować kilka cennych rad.

W okresie najsilniejszego pylenia roślin należy:

  1. Korzystać z kalendarza pyleń i monitorować informacje przekazywane do wiadomości publicznej,
  2. Ograniczyć aktywność na świeżym powietrzu i starać się spacerować w czasie deszczowych dni (powietrze jest oczyszczone z pyłku),
  3. Unikać nadmiernego wietrzenia mieszkań, ale w miarę możliwości zamontować klimatyzator w celu poprawy wentylacji,
  4. Po każdym spacerze wziąć prysznic, umyć włosy i zmienić odzież,
  5. Nosić okulary przeciwsłoneczne,
  6. Często zmieniać i prać pościel, ale unikać suszenia jej na zewnątrz,
  7. Często kąpać zwierzęta domowe (spłukiwanie alergenów z sierści),
  8. Często odkurzać mieszkanie, wycierać kurz i myć podłogi (usuwanie pyłku),
  9. Przyjmować odpowiednie leki i bacznie obserwować stan zdrowia.

Alergiczny nieżyt nosa czy zapalenie spojówek może skutecznie uprzykrzyć życie na długie miesiące, dlatego warto wcześniej podjąć działania zapobiegające dokuczliwym skutkom alergii sezonowej. Osoby z grupy ryzyka powinny stale monitorować sytuację pylenia roślin (korzystanie z kalendarza pylenia) oraz odpowiednio wcześniej zacząć przyjmować leki doustne lub donosowe. Starajmy się też ograniczyć aktywność na zewnątrz w czasie pylenia roślin, zwłaszcza podczas suchych i wietrznych dni.

Bibliografia

  • Jura-Szołtys, E., Rogala, B. (2016). Immunoterapia w alergiach sezonowych. Alergia Astma Immunologia, 21(1).
  • Majkowska-Wojciechowska, B., Wojciechowska, A. (2008). Aerobiologia-kierunki badań i wyzwania XXI wieku. Alergia Astma Immunologia, 13(3).
  • Majkowska-Wojciechowska, B. (2016). Pyłek roślin i alergeny sezonowe w Polsce. Alergia Astma Immunologia, 21(1).
  • Stencel-Gabriel, K. (2018). Choroby alergiczne oka u dzieci z punktu widzenia lekarza praktyka. Alergia Astma Immunologia-przegląd kliniczny, 23(3), 128-132.
  • Rapiejko, P., & Lipiec, A. (2018). Serwisy z ogólnopolskimi informacjami o stężeniu pyłku roślin w Polsce w 2018 roku. Alergoprofil, 14(1), 17-20.
  • http://www.alergen.info.pl/ (Data dostępu 25.04.2022)
Udostępnij
Następna porada Acne inversa. Masz trądzik odwrócony? Poznaj przyczyny i sprawdź jak leczyć trądzik odwrócony! Czytaj więcej
Autor Ewa Fiedorowicz
Doktor nauk biologicznych w specjalności biochemia, biolog molekularny, aktywny nauczyciel akademicki i promotorka wielu prac dyplomowych, popularyzatorka nauki. Autorka i współautorka licznych prac naukowych publikowanych w międzynarodowych czasopismach. Przedmiotem jej zainteresowań są zagadnienia z zakresu biochemii medycznej, w tym nadwrażliwości pokarmowej. Pasjonatka wykorzystywania technik immunoenzymatycznych i hodowli komórek in vitro w badaniach naukowych.
Farmaceuta
Potrzebujesz darmowej porady? Zapytaj farmaceutę