Dieta w leczeniu cukrzycy typu 2. Co jeść a czego unikać chorując na cukrzycę typu drugiego? Sprawdź!

Podanie insuliny w penie

Cukrzyca to aktualnie najczęściej diagnozowana choroba metaboliczna na świecie. Szacuje się, że w 2040 roku może dotknąć już co 10! mieszkańca Polski. Badania pokazują, że wpływ na jej rozwój ma przede wszystkim sposób żywienia i tryb życia. Właśnie dlatego zalicza się ją do grupy chorób cywilizacyjnych. Co zatem jeść, a czego unikać, gdy chorujemy na cukrzycę? Jak się odżywiać, aby nie pogarszać stanu zdrowia?

Cukrzyca typu 2 - objawy, przyczyny, powikłania

Do tej pory cukrzyca typu 2 kojarzona była z chorobą dotykającą osoby starsze. Aktualnie rozpoznawana jest jednak u ludzi w coraz młodszym wieku - częstość jej występowania cukrzycy insulinoniezależnej u młodzieży ciągle wzrasta i może odpowiadać za nawet 1/4–1/3 nowych rozpoznań choroby! 

Rozwój cukrzycy przebiega stopniowo i zaczyna się zwyczajowo od otyłości połączonej z genetyczną predyspozycją do zaburzeń produkcji i/lub wydzielania insuliny. Początkowo wynik glukozy długo pozostaje w normie (dzięki kompensacyjnej roli insuliny), ale po kilku-kilkunastu latach komórki ß trzustki ulegają wyczerpaniu i zmniejszają ilość produkowanej insuliny. W tym czasie poziom glukozy rośnie, co pozwala rozpoznać cukrzycę typu 2. 

Regularna kontrola poziomu cukru we krwi jest niezwykle ważna, gdyż przewlekła hiperglikemia w cukrzycy (zbyt wysoki poziom cukru we krwi) może wiązać się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, szczególnie takich jak:

  • oczy,
  • nerki,
  • nerwy,
  • serce,
  • naczynia krwionośne.

Przewlekła hiperglikemia jest obecnie główną przyczyną występowania u osób dorosłych:

  • ślepoty,
  • niewydolności nerek,
  • amputacji kończyn.

Co więcej, zaburzenia rozwijające się w wyniku cukrzycy stanowią główny czynnik ryzyka choroby niedokrwiennej serca i zawału serca. Powikłania cukrzycy bardzo często prowadzą również do:

  • udaru mózgu,
  • zespołu stopy cukrzycowej (i w konsekwencji jej amputacji),
  • wad wrodzonych noworodków. 

Cukrzyca typu 2 - czynniki ryzyka

Utrzymujący się stan podwyższonego poziomu glukozy rozwija się powoli i bezobjawowo. Z tego powodu cukrzyca typu 2 może pozostawać nierozpoznana przez wiele lat. Diagnoza cukrzycy typu 2 bardzo często stawiana jest przypadkowo, w trakcie wizyt lekarskich czy pobytu w szpitalu. 

Istnieje wiele czynników wpływających na rozwój cukrzycy. Ich zdecydowana większość wiąże się z nieprawidłowo prowadzonym stylem życia, który “wypracowaliśmy sobie” wraz z rozwojem cywilizacyjnym. Do czynników ryzyka cukrzycy należą przede wszystkim:

  • wiek powyżej 45. roku życia (żyjemy dużo dłużej niż kilkadziesiąt lat temu) ,
  • nadwaga,
  • otyłość (brzuszna), 
  • brak aktywności fizycznej, 
  • palenie tytoniu.
  • spożywanie alkoholu,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • zaburzenia lipidowe,
  • stres,
  • nieodpowiednia dieta,
  • cukrzyca występująca w rodzinie (rodzice lub rodzeństwo), 
  • u kobiet - przebyta cukrzyca ciążowa, 
  • u kobiet- urodzenie dziecka o masie ciała powyżej 4 kg, 
  • u kobiet - zespół policystycznych jajników. 

Cukrzyca typu 2 - dieta

Prawidłowy sposób żywienia odgrywa niezwykle istotną rolę w profilaktycje cukrzycy, jak i leczeniu niefarmakologicznym, stosownym wspomagająco wraz z leczeniem farmakologicznym. W przypadku cukrzycy typu 2, holsityczne podejście odgrywa ogromną rolę w walce z chorobą. Do najważniejszych zasad dietoterapii cukrzycy typu 2 należy zaliczyć:

  1. Ograniczenie spożywania węglowodanów prostych:
    • cukru,
    • słodyczy,
    • miodu,
    • syropów owocowych,
    • napojów gazowanych,
    • soków.
  2. Zwiększenie spożywania węglowodanów złożonych - wchłaniających się powoli i tym samym powodującym wolny wzrost glikemii:

    • płatki zbożowe,
    • pełnoziarnisty makaron,
    • gruboziarniste kasze,
    • chleb żytni,
    • soczewica,
    • fasola,
    • groch.
  3. Obniżenie zawartości węglowodanów ogółem, szczególnie u pacjentów wymagających redukcji masy ciała. 
  4. Ograniczenie spożywania soli w ilości nie większej niż 6 g/dobę
  5. Zwiększenie udziału warzyw i surówek (zwłaszcza z kiszonek) oraz owoców, szczególnie owoców jagodowych takich jak:
    • truskawki,
    • maliny,
    • jagody,
    • borówki.
  6. Spożywanie błonnika pokarmowego w ilości 25-40 g/dobę. Obecność błonnika pomaga obniżyć poziom glukozy oraz stężenie insuliny po posiłkach
  7. Stosowanie odpowiedniej obróbki termicznej, w tym ograniczenie smażenia (szczególnie w głębokim tłuszczu), na rzecz:
    • gotowania na parze,
    • gotowania w wodzie,
    • pieczenia w folii, pergaminie,
    • przyrządzania potraw z rusztu czy grilla. 

Ważne jest również, by pamiętać o uwzględnianiu postaci spożywanego pokarmu. Dlaczego? Produkty gotowane, miksowane oraz przecierane mają wyższe wartości indeksu glikemicznego (IG) i powodują szybsze skoki glukozy we krwi. 

W diecie cukrzycowej zaleca się spożywanie kilku (od 3 do 5) posiłków w ciągu dnia, w równych odstępach czasu. Podkreśla się również, by posiłki spożywane były regularnie, codziennie o tej samej porze. Jest to szczególnie istotne, kiedy leczenie obejmuje dodatkowo podawanie dożylnie insuliny. Porcje nie powinny być zbyt obfite, a ilość węglowodanów zjadana jednorazowo - ściśle ograniczona. 

Ponieważ zdecydowana większość osób borykających się z cukrzycą typu 2 cierpi na nadwagę oraz otyłość, w czasie dietoterapii należy również dążyć do redukcji masy ciała, tak aby wartości talii u kobiet wynosiły mniej niż 80 cm, a u mężczyzn mniej niż 94 cm.

Udział węglowodanów złożonych o niskim indeksie glikemicznym (IG <55) zapobiega szybkim wzrostom glukozy we krwi (hiperglikemii), oraz jej gwałtownym spadkom w następstwie (hipoglikemii).

Produkty dla cukrzyków

Aktywność fizyczna a dietoterapia cukrzycy typu 2

Dodatkowym wsparciem diety dla osób borykających się z cukrzycą pozostaje wysiłek fizyczny. Aktywność może korzystnie wpływać na wrażliwość insulinową, a to w konsekwencji sprzyjać normalizacji glikemii. Z tego powodu osobom borykającym się z cukrzycą zaleca się co najmniej 30 minut umiarkowanej aktywności fizycznej przez większość dni w tygodniu. 

Cukrzyca należy do najczęściej rozpoznawanych chorób metabolicznych na świecie. Mimo że nie da się jej całkowicie wyleczyć to wprowadzenie powyższych zasad diety cukrzycowej wraz z regularną aktywnością fizyczną jest bardzo skuteczne w utrzymaniu prawidłowych wartości glikemii. Jej normalizacja powinna stanowić główny cel leczenia cukrzycy. 

Bibliografia:

  • Myśliwiec M.: Cukrzyca u dzieci — etiopatogeneza, diagnostyka i terapia, Forum Medycyny Rodzinnej 2007, tom 1, nr 2, 125–133. 
  • Korzeniowska K. , Jabłecka A.: Cukrzyca (Część I), Farmacja współczesna 2008; 1: 231-235 Zalecenia Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego: Cukrzyca i wysiłek fizyczny, ViaMedica, ISSN 1640–8497. 
  • Drągowski P. , Czyżewska U., Cekała E., Lange P. , Zadykowicz R., Sójka A., Brzezińska J.: Cukrzyca jako problem społeczny i ekonomiczny, Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu 2 (39) 2014. 
  • Górska-Ciebiada M., Loba M., Barylski M., Ciebiada M.: Rozpoznawanie i leczenie cukrzycy – co nowego w wytycznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego?, Geriatria 2016; 10: 112-119.
Udostępnij
Następna porada PIMS - zespół pocovidowy u dzieci. Czym się objawia i jak go leczyć? Czytaj więcej
Autor Agnieszka Kubasińska-Sajnóg
absolwentka SGGW w Warszawie na kierunku: Dietetyka oraz Technologia Żywności i Żywienia Człowieka. Jako dietetyk specjalizuje się w temacie insulinooporności i hiperandrogenizmu. Interesują ją również tematy suplementacji oraz diety zapewniającej piękną skórę oraz mocne włosy.
Farmaceuta
Potrzebujesz darmowej porady? Zapytaj farmaceutę