*Produkty na liście rezerwacji leków na receptę:
Przejdź do rezerwacji
Komar

Malaria (zimnica) - choroba od komarów. Jakie są objawy i przyczyny malarii? Jak leczyć malarię i jak się przed nią chronić? Sprawdź!

Co to jest malaria? Jakie czynniki ją wywołują? W jaki sposób można się nią zarazić? Czy są dostępne szczepionki na malarię? Jak przebiega leczenie? Co należy wiedzieć o malarii w czasie podróży w tropiki? Sprawdź!

Czym jest malaria i gdzie występuje?

Malaria, zwana zimnicą, to jedna z najpoważniejszych chorób pasożytniczych na świecie. Każdego roku diagnozowana jest u blisko 250 milionów ludzi, z czego aż ponad 600 tysięcy umiera (głównie dzieci do 5 roku życia).

Powagi dodaje fakt, że Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oszacowała, że ryzykiem zachorowania na malarię może być objęta nawet połowa całej światowej populacji (dane z 2021 roku).

Większość przypadków malarii odnotowywanych jest w Afryce, która uważana jest za najważniejszy obszar endemicznego występowania choroby.

Niechlubna czołówka występowania największej liczby przypadków obejmuje:

  • Nigerię,
  • Demokratyczną Republikę Kongo,
  • Zjednoczoną Republikę Tanzanii,
  • Niger.

Sporo zachorowań diagnozowanych jest także na terenie Oceanii, Wysp Pacyfiku oraz w Ameryce Południowej.

Jakie są objawy malarii?

Okres wylęgania wynosi od 7 do 30 dni (zwykle 10-15 dni).

Malaria może mieć zróżnicowany przebieg kliniczny. Obserwowane są zarówno łagodne przypadki choroby, jak i ciężka postać z wysokim ryzykiem zgonu.

Głównymi objawami malarii są:

  • gorączka,
  • dreszcze,
  • ból głowy,
  • ból mięśni,
  • zmęczenie,
  • splątanie,
  • drgawki,
  • nadmierna potliwość,
  • problemy z oddychaniem,
  • występowanie ciemnego moczu lub krwiomoczu,
  • żółtaczka,
  • niedokrwistość,
  • może dojść do uszkodzenia układu nerwowego (tzw. malaria mózgowa).

Kto jest w grupie ryzyka cięższego przechorowania malarii?

Ryzyko najcięższego przebiegu malarii dotyczy:

  • niemowląt oraz dzieci do 5 roku życia,
  • kobiet ciężarnych,
  • osoby podróżujących na tereny endemiczne,
  • pacjentów z obniżoną odpornością,
  • osób z HIV lub chorych na AIDS.

W jaki sposób zdiagnozować malarię?

Rozpoznanie malarii odbywa się na podstawie objawów klinicznych i wywiadu oraz w oparciu o wyniki badań laboratoryjnych obejmujących: 

  • wykonanie badania mikrobiologicznego (rozmaz krwi obwodowej pobranej od pacjenta),
  • przeprowadzenia tzw. szybkiego testu diagnostycznego (test immunochromatograficzny),
  • analizę molekularną umożliwiającą identyfikację materiału genetycznego zarodźca malarii (reakcja PCR).

Jak leczyć malarię? Czy istnieją leki na malarię?

Każdy potwierdzony przypadek malarii wymaga wprowadzenia odpowiedniego leczenia.

Chorym podawane są między innymi leki przeciwgorączkowe oraz pierwotniakobójcze:

  • leki na bazie artemizyny wykorzystywane w tzw. terapii skojarzonej,
  • chlorochina,
  • prymachina.

Czy na malarię można umrzeć?

Oszacowano, że w ciężkich przypadkach malarii śmiertelność wynosi 15% u dzieci, 20% w grupie dorosłych i aż 50% w przypadku kobiet ciężarnych.

W skrajnych przypadkach zgon może nastąpić nawet po 24 godzinach od wystąpienia objawów malarii.

  1. Mugga DEET 50% Spray na komary
    spray na komary
    Cena od 33,99 zł Cena regularna 45,99 zł
  2. Mugga DEET 50%
    preparat na komary i kleszcze
    Cena od 29,99 zł Cena regularna 36,99 zł
  3. Vaco Strong DEET 50% + Geraniol
    płyn na komary, kleszcze i meszki
    Cena od 20,99 zł Cena regularna 24,99 zł
  4. Vaco Max DEET 30%
    płyn na komary, kleszcze i meszki
    Cena od 14,99 zł Cena regularna 15,99 zł
  5. Mugga DEET 20%
    preparat na komary i kleszcze
    Cena od 20,99 zł Cena regularna 25,99 zł

Malaria w Polsce. Czy w naszym kraju występuje zimnica?

Wszystkie zdiagnozowane przypadki malarii w Polsce są przywleczone z terenów endemicznych, np. przez podróżnych.

Dane odnośnie zachorowań w Polsce są regularnie raportowane przez Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH - PIB. Na podstawie dostępnego dokumentu wiadomo, że w naszym kraju w 2022 roku potwierdzono 26 przypadków malarii, podczas gdy rok wcześniej (2021) chorobę odnotowano u 15 pacjentów. Z kolei w bieżącym roku (do 15 czerwca 2023) zdiagnozowanych zimnicę zdiagnozowano już u 17 osób. 

Jak chronić się przed malarią? Jakie są działania profilaktyczne?

Ryzyko zakażenia zarodźcem malarii w Polsce jest niemal zerowe, jednak wyjeżdżając w tropiki warto odpowiednio się przygotować, by zminimalizować ryzyko zachorowania na malarię. W tym celu co najmniej kilka tygodni przed wyjazdem należy zgłosić się do lekarza, który ustali odpowiedni plan chemioprofilaktyki.

Pamiętajmy, że kontakt z lekarzem przed planowanym wyjazdem może okazać się kluczowy w zminimalizowaniu ryzyka zachorowania na malarię. Niestety szacuje się, że jedynie 30% osób wyjeżdżających na tereny endemiczne korzysta z porady specjalisty i profilaktycznie przyjmuje leki przeciwmalaryczne.   

W profilaktyce przeciwmalarycznej ogromne znaczenie ma także ochrona przeciw komarom obejmująca między innymi:

  • używanie moskitier,
  • stosowanie repelentów,
  • stosowanie odpowiedniego ubioru,
  • unikania wypraw między zachodem a wschodem słońca,
  • unikania przebywania na miejscach lęgowych komarów.

Czy jest szczepionka na malarię? Czy można się zaszczepić?

Niestety do chwili obecnej nie ma w pełni zatwierdzonej szczepionki chroniącej przed pasożytami z rodzaju Plasmodium, choć wiadomo, że trwają badania kliniczne.

Choć prace nad skuteczną szczepionką są nadal w toku, w krajach szczególnie zagrożonych, takich jak Kenia czy Ghana, warunkowo dopuszczono już stosowanie preparatów ochronnych.

Takie prewencyjne działanie wydaje się być skuteczne, ale pamiętajmy, że stosowane szczepionki przeszły tylko wstępną kwalifikację, więc na ostateczne efekty ochrony przeciwmalarycznej musimy jeszcze poczekać.

Mimo braku powszechnej dostępności szczepionek, istnieje możliwość skorzystania z chemioprofilaktyki, w której stosowane są leki przeciwmalaryczne takie jak atowakwon, proguanil, chlorokina lub meflokina. Preparaty te możemy kupić jednak wyłącznie na receptę, dlatego tak ważna jest konsultacja lekarska przed planowanymi egzotycznymi wyjazdami.

Leki należy przyjmować zgodnie z zaleconym przez lekarza harmonogramem, włączając w to kontynuację leczenia nawet do kilku tygodni po przyjeździe z podróży.

Malaria - co dalej?

Niestety mimo zaawansowanych działań, malaria to wciąż poważny globalny problem zdrowia publicznego, gdyż aż 84 państw jest uważanych za obszar endemicznego występowania tej pasożytniczej choroby.

Kluczową rolę w monitorowaniu sytuacji odgrywa Światowa Organizacja Zdrowia (WHO, ang. World Health Organization), która nadzoruje badania nad malarią oraz ocenia postępy w zakresie profilaktyki, diagnostyki, leczenia i eliminacji choroby.

Na oficjalnej stronie internetowej WHO można znaleźć aktualny, aż 372-stronicowy raport dotyczący malarii na całym świecie (World Malaria Report 2022). Sytuacja jest ściśle powiązana ze świadomością społeczną oraz odpowiedzialnym zachowaniem osób podróżujących. Zatem biorąc pod uwagę skalę problemu oraz ryzyko zachorowania na malarię podczas egzotycznych wypraw, pamiętajmy o odpowiednich działaniach profilaktycznych i realizacji planu chemioprofilaktyki.

Bibliografia

  • Korzeniewski, K. (2019). Gorączki niewiadomego pochodzenia u powracających z podróży. Varia Medica, 3(1), 60-67.
  • Serafińska Sylwia: Diagnostyka stanów gorączkowych po powrocie z tropików, In: Medycyna podróży w teorii i praktyce / Simon Krzysztof, Janocha-Litwin Justyna (eds.), 2018, Wrocławskie Wydawnictwo Naukowe Atla 2, ISBN 978-83-65071-37-8, 25-37.
  • Stępień, M. (2019). Malaria in Poland in 2014–2018. Przegl Epidemiol, 73(2), 201-209.
  • https://epibaza.pzh.gov.pl/story/informacja-o-zachorowaniach-na-malari%C4%99-zimnic%C4%99 (data dostępu: 28.06.2023)
  • https://www.gov.pl/web/gis/malaria (data dostępu: 28.06.2023)
  • https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/malaria (data dostępu: 28.06.2023)
  • https://www.who.int/teams/global-malaria-programme/reports/world-malaria-report-2022 (data dostępu: 28.06.2023)
Udostępnij:

Autor Ewa Fiedorowicz Zobacz profil
Doktor nauk biologicznych w specjalności biochemia, biolog molekularny, aktywny nauczyciel akademicki i promotorka wielu prac dyplomowych, popularyzatorka nauki. Autorka i współautorka licznych prac naukowych publikowanych w międzynarodowych czasopismach. Przedmiotem jej zainteresowań są zagadnienia z zakresu biochemii medycznej, w tym nadwrażliwości pokarmowej. Pasjonatka wykorzystywania technik immunoenzymatycznych i hodowli komórek in vitro w badaniach naukowych.
Następna porada
Dur brzuszny (dawniej tyfus). Czym jest dur brzuszny i jakie są jego objawy? Jak leczyć dur brzuszny i kiedy się zaszczepić? Sprawdź! Czytaj więcej