Perimenopauza – jak rozpoznać pierwsze objawy menopauzy?

Perimenopauza to naturalny etap w życiu kobiety, który poprzedza menopauzę, czyli trwałe zakończenie miesiączkowania. W tym okresie w organizmie zachodzą stopniowe zmiany hormonalne związane z wygaszaniem funkcji jajników. Objawy mogą pojawiać się stopniowo i często są niespecyficzne, dlatego wiele kobiet nie od razu wiąże je z nadchodzącą menopauzą.

Pierwsze symptomy perimenopauzy najczęściej pojawiają się między 40. a 50. rokiem życia, choć u części kobiet mogą wystąpić wcześniej – nawet około 35. roku życia. Za koniec perimenopauzy uznaje się moment, w którym minęło 12 miesięcy od ostatniej miesiączki.

Do najczęstszych objawów tego okresu należą m.in. zmiany w cyklu miesiączkowym, uderzenia gorąca, problemy ze snem, wahania nastroju, trudności z koncentracją, przyrost masy ciała czy dolegliwości intymne.

Perimenopauza oznacza etap, w którym w organizmie kobiety rozpoczynają się zmiany przygotowujące do menopauzy, czyli zakończenia okresu rozrodczego. U większości kobiet objawy perimenopauzy pojawiają się między 40 a 50 rokiem życia, ale niewielki odsetek doświadcza pierwszych objawów wcześniej, nawet już około 35 roku życia. Za koniec okresu perimenopauzy przyjmuje się wystąpienie ostatniej miesiączki i 12 następnych miesięcy, w których nie nastąpiło już krwawienie. Do najczęstszych objawów perimenopauzy należą: zmiany w przebiegu cyklu menstruacyjnego, uderzenia gorąca, problemy ze snem, zmiany nastroju, depresja, zaburzenia pamięci, dolegliwości intymne, zwiększenie masy ciała. Główną przyczyną tych objawów są zmiany poziomów hormonów płciowych, w tym przede wszystkim estrogenu.

Podczas perimenopauzy dochodzi do stopniowego zmniejszania wydzielania kobiecych hormonów płciowych: estrogenów i progesteronu. Celem tego procesu jest wygaszanie czynności hormonalnej jajników i zakończenie okresu rozrodczego w życiu kobiety. Tak więc, najbardziej oczywistym objawem perimenopauzy jest stopniowe zmniejszanie płodności, aż do jej zakończenia.

Czas trwania perimenopauzy może być różny, ale średnio wynosi około 4 lat. Można wyróżnić dwa etapy perimenopauzy – perimenopauzę wczesną i późną, ale warto podkreślić, że nie jest to sztywny podział i etapy te mogą się przenikać.

We wczesnej perimenopauzie nie dochodzi jeszcze do zmian w przebiegu cyklu menstruacyjnego, ale wiele kobiet zauważa bardziej subtelne objawy rozpoczynających się w organizmie zmian hormonalnych.

Objawy dotyczące ogólnego samopoczucia

Często zgłaszane przez kobiety objawy, które mogą być łączone ze zmianami w okresie perimenopauzy obejmują:

•  Uczucie zmęczenie
• Uczucie obniżonych zdolności intelektualnych, trudności z koncentracją i zapamiętywaniem

Warto pamiętać, że te objawy nie zawsze są spowodowane perimenopauzą, ich przyczynami mogą być też, np. zmęczenie i przytłoczenie obowiązkami, deficyty snu, niewłaściwe odżywianie czy niewystarczająca aktywność fizyczna.

Większa skłonność do wzrostu masy ciała

Częstym i zazwyczaj trudnym do zaakceptowania objawem perimenopauzy jest zwiększenie masy ciała. Wiele kobiet zauważa zmiany sylwetki, pomimo że ich sposób odżywiania i poziom aktywności nie zmieniły się. Jakie są najczęstsze przyczyny przybierania na wadze podczas perimenopauzy?

•  Zmniejszenie poziomu estrogenów, które powoduje zmiany we wzorcu tycia – tkanka tłuszczowa gromadzi się „chętniej” w okolicy brzusznej. 
• W efekcie zmieniających się poziomów hormonów możesz zauważyć wzrost apetytu, co przekłada się na zwiększenie podaży kalorycznej.
• Czynniki emocjonalne – obniżony nastrój może prowadzić do objadania się czy choćby częstszego sięgania po wysokokaloryczne, przetworzone produkty.

Uderzenia gorąca

Uderzenia gorąca czyli nagłe odczucie gorąca, najczęściej w okolicy głowy, szyi i klatki piersiowej, to jeden z objawów, które mogą wystąpić już w początkowej fazie perimenopauzy.

Zmiany dotyczące snu

W czasie perimenopauzy wiele kobiet zauważa, że sen staje się płytszy, częściej dochodzi do wybudzeń lub pojawiają się problemy z bezsennością. Zaburzenia snu mogą mieć wiele przyczyn, do najczęstszych z nich należą:

•  Problemy emocjonalne – obniżony nastrój, depresja, stany lękowe mogą skutkować zaburzeniami snu.
• Uderzenia gorąca  i nocne poty – objawy, które zakłócają sen.
• Nokturia – nocne wizyty w toalecie w celu oddania moczu mogą  dotyczyć kobiet nawet we wczesnym okresie perimenopauzy.

Zmiany dotyczące zdrowia psychicznego

Wiele kobiet zauważa niekorzystne zmiany samopoczucia, takie jak apatia, obniżony nastrój, częste wahania nastroju, uczucie irytacji, nerwowość. Kobiety w okresie perimenopauzy są bardziej narażone na rozwój depresji, a także na nawrót lub zaostrzenie wcześniej rozpoznanej depresji.

Warto wiedzieć

Perimenopauza to naturalny etap w życiu kobiety i nie jest chorobą. Objawy wynikają przede wszystkim ze stopniowego spadku poziomu estrogenów i progesteronu, który rozpoczyna się kilka lat przed menopauzą. U wielu kobiet zmiany są łagodne i można je skutecznie złagodzić dzięki odpowiedniej diecie, aktywności fizycznej oraz zdrowym nawykom.

Wraz z przebiegiem perimenopauzy coraz częściej możesz doświadczać zmian dotyczących cyklu menstruacyjnego.

• Nieregularne miesiączki i zmiany w obfitości krwawień – cykle mogą wydłużać się lub skracać w sposób trudny do przewidzenia. Z reguły zakłada się, że im dłuższa odległość między krwawieniami, tym bliżej do całkowitego ustania miesiączek. Zmiany w obfitości krwawienia to inny charakterystyczny objaw perimenopauzy. W poszczególnych cyklach możesz doświadczać bardzo obfitych krwawień, krwawień o zmniejszonej obfitości lub tylko plamienia.
• Suchość pochwy – suchość pochwy to objaw, który może dotyczyć kobiet w każdym wieku, ale kobiety w czasie perimenopauzy są szczególnie na ten problem narażone. Wiąże się to z odczuwaniem nieprzyjemnych objawów, takich jak pieczenie, większa skłonność do podrażnień, otarć i infekcji, dyskomfort podczas stosunków oraz zwiększonej podatności na infekcje układu moczowego.
• Zmiany libido i spadek satysfakcji seksualnej – możesz zauważyć spadek zainteresowania seksem, zarówno z powodów emocjonalnych, jak i fizjologicznych (patrz: wyżej).

Niektóre typowe objawy perimenopauzy początkowo łatwo przeoczyć, a warto je monitorować ponieważ z biegiem czasu mogą mieć fundamentalny wpływ na zdrowie. Wraz ze zmniejszeniem poziomu estrogenów u wielu kobiet dochodzi do istotnego zwiększenia poziomu cholesterolu oraz spadku gęstości kości. Innym ważnym objawem zmian hormonalnych jest stopniowy spadek masy mięśniowej.

Dlatego w okresie perimenopauzy szczególnie ważna jest profilaktyka zdrowotna.

Warto zaznaczyć, ze u wielu kobiet objawy perimenopauzy są na tyle łagodne, że nie wymagają leczenia. Pomocne mogą być wtedy nawet niewielkie zmiany stylu życia, aby dostosować się do zmieniających się potrzeb organizmu. W przypadku objawów uciążliwych wskazana jest konsultacja z lekarzem, ponieważ wiele z nich można skutecznie złagodzić. Jakie zmiany warto wdrożyć na co dzień, aby poprawić samopoczucie?

• Zbilansowana dieta – w okresie perimenopauzy zachodzą istotne zmiany metaboliczne, a zatem potrzeby żywieniowe zmieniają się. Warto zapoznać się z zaleceniami dietetycznymi lub w miarę możliwości skorzystać z pomocy dietetyka
• Aktywność fizyczna – odpowiednia dawka ruchu to niezastąpiony sposób na poprawę samopoczucia, kontrolę masy ciała i poprawę jakości snu
• Wystarczająca ilość snu – warto zadbać o higienę snu, aby zapewnić organizmowi możliwość regeneracji
• Aktywność seksualna – utrzymanie aktywności seksualnej wpływa korzystnie na samopoczucie, a także stan nabłonka pochwy

Kiedy warto skonsultować się z lekarzem?

Niektóre objawy mogą wymagać konsultacji medycznej. Warto zgłosić się do lekarza, gdy:

• krwawienia miesiączkowe są bardzo obfite lub przedłużone

• pojawiają się krwawienia między miesiączkami

• występują silne uderzenia gorąca lub problemy ze snem

• objawy znacząco wpływają na codzienne funkcjonowanie

Lekarz może ocenić przyczynę dolegliwości i zaproponować odpowiednie leczenie lub wsparcie terapeutyczne.

·       Zadbaj o odporność i zdrowie kości - pamiętaj o suplementacji witaminy D3.

·       Dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego wskazana może być  suplementacja kwasów omega-3 (przy niewystarczającej podaży w diecie).

·       Jeśli skarżysz się na problemy ze snem warto wypróbować preparaty ziołowe, zawierające np. kozłek lekarski, szyszki chmielu, melisę, rumianek lub połączenie tych składników. Pomocne może okazać się stosowanie melatoniny.

·       W przypadku dolegliwości intymnych stosuj żele i globulki nawilżające

·       W przypadkach bardziej nasilonych objawów perimenopauzy możesz przedyskutować z lekarzem stosowanie suplementów zawierających fitoestrogeny, np. izoflawony sojowe.

W okresie perimenopauzy pomocna może być odpowiednio dobrana suplementacja.

Najczęściej rekomendowane są:

• witamina D3 – wspiera odporność i zdrowie kości

• kwasy omega-3 i DHA – wspomagają układ nerwowy

• preparaty ziołowe na sen (np. melisa, kozłek lekarski, chmiel)

• melatonina w przypadku problemów ze snem

• żele i globulki nawilżające w przypadku dolegliwości intymnych

• fitoestrogeny (np. izoflawony sojowe) – po konsultacji z lekarzem

W przypadku nasilonych objawów warto skonsultować się z lekarzem, który może zaproponować odpowiednie leczenie.

• W jakim wieku zaczyna się perimenopauza?
  Najczęściej między 40. a 50. rokiem życia, choć u części kobiet pierwsze objawy mogą pojawić się już około 35. roku życia.
• Jak długo trwa perimenopauza?
  Średnio około 4 lat, ale czas ten może być różny u poszczególnych kobiet.
• Jakie są pierwsze objawy perimenopauzy?
  Najczęściej pojawiają się zmęczenie, wahania nastroju, problemy ze snem, przyrost masy ciała oraz uderzenia gorąca.
• Czy nieregularne miesiączki oznaczają menopauzę?
  Niekoniecznie. Nieregularne miesiączki są typowe dla późnej perimenopauzy, ale menopauzę rozpoznaje się dopiero po 12 miesiącach bez miesiączki.
• Czy można złagodzić objawy perimenopauzy?
  Tak. Pomocne mogą być zmiany stylu życia, zdrowa dieta, aktywność fizyczna, odpowiednia suplementacja oraz konsultacja z lekarzem w przypadku nasilonych objawów.

Perimenopauza to naturalny etap poprzedzający menopauzę, w którym w organizmie kobiety zachodzą stopniowe zmiany hormonalne. Objawy mogą być różne – od zaburzeń snu i wahań nastroju po uderzenia gorąca czy nieregularne miesiączki. Wiele dolegliwości można złagodzić dzięki zdrowemu stylowi życia, odpowiedniej diecie i dobrze dobranej suplementacji. Jeśli objawy są nasilone lub budzą niepokój, warto skonsultować się z lekarzem, aby dobrać odpowiednie wsparcie dla organizmu.

• https://health.clevelandclinic.org/menopause-stages
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6947726/ Weight Management Module for Perimenopausal Women: A Practical Guide for Gynecologists. Sakshi Chopra 1, K Aparna Sharma 1, Piyush Ranjan 2, Anita Malhotra 1, Naval K Vikram 2, Archana Kumari 1 PMCID: PMC6947726  PMID: 31942151
• https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/choroby/77245,depresja-okolomenopauzalna
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10780928/The Importance of Nutrition in Menopause and Perimenopause—A Review
• Aliz Erdélyi 1,2,†, Erzsébet Pálfi 3,*,†, László Tűű 2,4, Katalin Nas 2,4, Zsuzsanna Szűcs 1,4, Marianna Török 2,5,*, Attila Jakab 6, Szabolcs Várbíró 5,