RSV. Jakie są przyczyny i objawy zakażenia wirusem RSV i jak go leczyć? Sprawdź co wiemy o syncytialnym wirusie nabłonka oddechowego!

Chłopiec z katarem

RSV to wirus wywołujący infekcje układu oddechowego, które mogą prowadzić do ciężkich postaci zapalenia oskrzeli lub płuc. Patogen dziesiątkuje żłobki i przedszkola, a pacjenci często wymagają leczenia w warunkach szpitalnych. Jakie są główne objawy zakażenia RSV i dlaczego wirus RSV jest szczególnie niebezpieczny dla najmłodszych dzieci? Czy istnieją skuteczne szczepionki na RSV? Sprawdź najważniejsze fakty!

Czym jest wirus RSV i dlaczego jest niebezpieczny?

Pod nazwą RSV kryje się syncytialny wirus nabłonka oddechowego (ang. respiratory syncytial virus). Ten mierzący zaledwie 150–300 nm patogen stanowi wysoce zakaźny i niebezpieczny czynnik wywołujący infekcje dróg oddechowych u dzieci.

RSV został odkryty w 1956 roku. Należy on do otoczkowych, jednoniciowych wirusów, a w ujęciu taksonomicznym zaliczamy go do rodziny Paramyxoviridae z rodzaju Pneumovirus.

W cząsteczce wirusa RSV wyróżniono 10 genów kodujących białka, które umożliwiają infekowanie komórek gospodarza:

  • białka transbłonowe (G, F, SH), wśród których białko G odpowiedzialne jest za przyłączenie wirusa do komórek nabłonka osoby zakażonej,
  • białka kapsydu (N i P),
  • białko L pełniące funkcję polimerazy RNA,
  • białka tworzące warstwę pośrednią (M1 i M2),
  • białka niestrukturalne (NS1 i NS2), które hamują produkcję interferonu i apoptozę, co sprzyja namnażaniu RSV.

Różnice w budowie białka G oraz w sekwencji nukleotydowej umożliwiły wyodrębnienie dwóch typów wirusa;

  • RSV A,
  • RSV B.

Warto zaznaczyć, że ciężki przebieg choroby skorelowany jest zazwyczaj z infekcją wywołaną przez RSV typu A.

Jak można zarazić się RSV?

RSV jest wysoce zakaźny, a jego jedynym rezerwuarem jest człowiek.

Do rozprzestrzeniania się wirusa RSV dochodzi:

  • drogą kropelkową,
  • bezpośrednio poprzez kontakt z osobą zakażoną.

Początkowo wirus RSV namnaża się w komórkach nabłonkowych nosogardzieli, a następnie infekuje dolne drogi oddechowe. Dochodzi do utworzenia tzw. syncytiów, które powstają poprzez połączenie pojedynczych komórek nabłonka, a następnie są atakowane przez układ odpornościowy chorego, czego skutkiem jest:

  • nekroza nabłonka oskrzeli i oskrzelików,
  • nadreaktywność oskrzeli,
  • zwiększona produkcja wydzieliny zawierającej śluz i fragmenty martwej tkanki,
  • zaburzenia drożności dróg oddechowych.
  1. Covid FlowFlex COVID/Grypa A-B/RSV Test Antygenowy
    test diagnostyczny
    Cena od 16,49 zł Normalna cena 29,99 zł
  2. CORDX Covid-19/Grypa/RSV Combo
    test diagnostyczny
    Cena od 22,99 zł Normalna cena 29,99 zł

Jakie są objawy infekcji RSV?

Okres inkubacji wirusa obejmuje od 2 do 8 dni. RSV jest wydalany z organizmu po upływie około tygodnia, jednak w przypadku niemowląt i osób z obniżoną odpornością okres ten może wydłużyć się nawet do 4 tygodni.

Wirus RSV może wywołać chorobę każdego odcinka układu oddechowego. Infekcja RSV mogą mieć różny przebieg - od łagodnego przeziębienia aż po ciężką postać zapalenia płuc.

Do objawów infekcji RSV należą między innymi:

  • duszność,
  • świszczący oddech,
  • tachypnoe (przyspieszenie częstości oddechów),
  • występowanie bezdechów (szczególnie u niemowląt poniżej 3 miesiąca życia),
  • niepokój i pobudzenie,
  • ból gardła,
  • kaszel,
  • chrypka lub/i zapalenie krtani,
  • gorączka lub stan podgorączkowy,
  • trudności w karmieniu i/lub utrata apetytu,
  • tachykardia,
  • może pojawić się sinica.

Jakie są skutki infekcji RSV?

Infekcja RSV może skutkować zapaleniem oskrzelików (bronchiolitis) i zapaleniem płuc, które obarczone są dużym ryzykiem powikłań, a pacjenci często wymagają leczenia w warunkach szpitalnych.

Pozostałe skutki zakażenia RSV mogą obejmować:

  • zapalenie ucha środkowego,
  • zapalenie krtani,
  • zapalenie oskrzeli.

Warto podkreślić, że nasilenie objawów RSV jest uzależnione przede wszystkim od wieku, dlatego infekcje RSV są niebezpieczne szczególnie dla najmłodszych pacjentów. Największe ryzyko zachorowania na RSV dotyczy kilkumiesięcznych niemowląt, co ma związek ze spadkiem stężenia matczynych immunoglobulin IgG (przeciwciała klasy IgG).

Produkty wzmacniające odporność

  1. Verbena Cukierki Dzika Róża z Witaminą C
    cukierki
    Cena od 4,29 zł Normalna cena 5,49 zł
  2. Now Foods Boswellia Extract Plus Tumeric Root Extract 250 mg
    preparat wspomagający pracę układu pokarmowego, nerwowego, krążenia oraz zdrowie stawów
    Cena od 91,99 zł
  3. Now Foods Calcium Citrate With Minerals & Vitamin D-2
    preparat zawierający magnez, wapń, witaminę D i cynk
    Cena od 53,99 zł
  4. Tran Familijny Forte Kapsułki
    tran w kapsułkach
    Cena od 25,99 zł Normalna cena 39,99 zł
  5. Now Foods Calcium Hydroxypatite
    preparat wzmacniający kości
    Cena od 59,99 zł

Jak często diagnozowane są infekcje RSV? Czy możliwe jest ponowne zakażenie RSV?

Syncytialny wirus nabłonka oddechowego jest szczególnie niebezpieczny dla dzieci poniżej 5 roku życia, co przekłada się na niepokojące statystyki. Oszacowano, że corocznie nawet 4 miliony dzieci na świecie muszą być hospitalizowane z powodu infekcji RSV, a blisko 150 tysięcy małych pacjentów nie udaje się uratować.

Według danych statystycznych, w 2021 roku w Polsce aż 39611 pacjentów poniżej 18 roku życia wymagało opieki szpitalnej, natomiast rok wcześniej (2020) było to 23024 chorych.

Ryzyko ciężkiego przebiegu infekcji RSV dotyczy przede wszystkim:

  • wcześniaków,
  • niemowląt z dysplazją oskrzelowo-płucną,
  • niemowląt z hemodynamicznie istotnymi wadami serca,
  • osób z obniżoną odpornością.

Oszacowano, że aż 90% populacji dzieci przejdzie infekcję RSV przed ukończeniem 2 roku życia. Niestety nie chroni to przed ponownym zakażeniem RSV , ale u starszych dzieci z reguły obserwowane są łagodne objawy reinfekcji.

Bezobjawowa postać infekcji RSV jest rzadko odnotowywana, a częstość jej występowania szacuje się na poziomie zaledwie 1%.

Jak rozpoznać i leczyć RSV?

Pierwszym etapem rozpoznania zakażenia RSV powinno być badanie podmiotowe i przedmiotowe pacjenta. Lekarz może zlecić przeprowadzenie analiz w specjalistycznych laboratoriach.

Rekomendowanym materiałem do badań są popłuczyny z nosa pacjenta. Diagnostyka RSV oparta jest między innymi na:

  • izolacji wirusa z wykorzystaniem hodowli komórkowych,
  • identyfikacji wirusa testami genetycznymi (np. PCR),
  • technikach wykorzystujących specyficzne przeciwciała (testy immunochromatograficzne, immunofluorescencja, ELISA).

Leczenie infekcji RSV ma charakter objawowy i polega przede wszystkim na podawaniu środków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych oraz dbaniu o odpowiednie nawodnienie organizmu. W ciężkim przebiegu zakażenia konieczna może być hospitalizacja pacjenta.

  1. Inhalator Membranowy Pempa NEB 500 MESH
    inhalator
    Cena od 199,99 zł
  2. Nebulizator Do Inhalatora Diagnostic
    część wymienna do inhalatora
    Cena od 28,99 zł
  3. Zestaw Do Inhalacji Dla Dorosłych
    zestaw akcesoriów wymiennych
    Cena od 31,99 zł Normalna cena 35,99 zł

Czy infekcja RSV ma charakter sezonowy? Kiedy można się zarazić RSV?

W Polsce najwięcej przypadków diagnozowanych jest od października do maja, przy czym szczyt liczby zachorowań przypada na styczeń i luty

Warto wspomnieć, że w przypadku państw znajdujących się w południowej części globu, infekcje RSV obserwowane są zazwyczaj od maja do września, ale najwięcej przypadków diagnozowanych jest na przełomie czerwca i lipca.

Ze względu na wysoką zakaźność i szybkie rozprzestrzenianie się wirusa, może on wywoływać sezonowe epidemie, szczególnie w populacji dzieci do 5 roku życia.

Czy istnieje szczepionka na RSV?

Niestety dotychczas nie udało się opracować skutecznej szczepionki przeciwko RSV, ale trwają intensywne badania w tym kierunku.

Pierwsze próby wynalezienia preparatu ochronnego przeprowadzono już w latach 60. ubiegłego wieku, jednak nie osiągnięto zadowalającego rezultatu.

Od tamtego czasu podjęto wiele prób uzyskania szczepionki na RSV, dzięki czemu obecnie dwa preparaty są w trakcie III fazy badań klinicznych. Jeden z producentów prowadzi badania nad szczepionką opartą na rekombinowanym podjednostkowym białku przed fuzją (RSVPreF3) oraz adiuwancie AS01, natomiast drugi koncern skupił się na analizie skuteczności rekombinowanej szczepionki RSVpreF wyprodukowanej na podjednostce białka F sprzed fuzji.

Głównym celem prowadzonych badań jest ocena skuteczności szczepionek przeciwko RSV w ochronie przed umiarkowaną i ciężką infekcją dolnych dróg oddechowych wywołaną przez RSV. Choć uzyskane wyniki badań są obiecujące, na ostateczny efekt i produkcję skutecznych preparatów musimy jeszcze trochę poczekać.

Jakie jest profilaktyka infekcji RSV?

Ochronie przeciwko RSV polegania przede wszystkim na działaniach profilaktycznych:

  • częstym myciu rąk i dbaniu o higienę osobistą,
  • stosowaniu środków dezynfekujących,
  • unikaniu zatłoczonych miejsc.

RSV może wywoływać epidemie, szczególnie w populacji dzieci do 5 roku życia. Patogen wywołuje infekcje układu oddechowego, których przebieg uzależniony jest od wieku dziecka. U najmłodszych pacjentów najczęstszą postacią jest zapalenie oskrzeli lub zapalenie płuc, natomiast u starszych pociech mogą pojawić się łagodne infekcje górnych dróg oddechowych oraz zapalenie ucha. Dotychczas nie wynaleziono skutecznego leku lub szczepionki przeciwko wirusowi RSV, a w przypadku potwierdzonej infekcji stosowana farmakoterapia ma zazwyczaj charakter objawowy. Ze względu na szerokie rozpowszechnienie i łatwą transmisję wirusa należy przestrzegać zasad higieny osobistej oraz unikać zatłoczonych miejsc. W razie wystąpienia niepokojących objawów należy skorzystać z porady lekarskiej. 

Bibliografia

  • Bawage, S. S., Tiwari, P. M., Pillai, S., Dennis, V., & Singh, S. R. (2013). Recent advances in diagnosis, prevention, and treatment of human respiratory syncytial virus. Advances in virology, 2013.
  • Belino – Studzińska, P., Pancer, K. (2008). Wirus RS jako czynnik etiologiczny w schorzeniach układu oddechowego  u dzieci i dorosłych. Przegl Epidemiol, 62: 767 - 775
  • Kong, X., Shou, H., Liu, C., & Jiang, Z. (2001). Molecular epidemiology of respiratory syncytial virus. Chinese Medical Journal, 114(04), 364-368.
  • Pogonowska, M., Guzek, A., Gościńska, A., Rustecka, A., & Kalicki, B. (2022). Epidemia wyrównawcza zakażeń RSV podczas pandemii COVID-19. Analiza zakażeń u dzieci hospitalizowanych w Klinice Pediatrii, Nefrologii i Alergologii Dziecięcej Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie w latach 2020–2021. Pediatria i Medycyna Rodzinna, 18 (1), p. 52–57
  • Shi, T., McAllister, D. A., O'Brien, K. L., Simoes, E. A., Madhi, S. A., Gessner, B. D., i inni. (2017). Global, regional, and national disease burden estimates of acute lower respiratory infections due to respiratory syncytial virus in young children in 2015: a systematic review and modeling study. The Lancet, 390(10098), 946-958.
  • Stein, R. T., Bont, L. J., Zar, H., Polack, F. P., Park, C., Claxton, A., i inni. (2017). Respiratory syncytial virus hospitalization and mortality: systematic review and meta‐analysis. Pediatric pulmonology, 52(4), 556-569.
  • Szczygieł, A., & Królak-Olejnik, B. (2020). Profilaktyka zakażeń wirusem RS u dzieci - aktualne zalecenia. Repozytorium Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, s.173-181.
  • Informacje o hospitalizacjach dzieci z powodu wirusa RSV dostępna jest pod adresem
  • https://ezdrowie.gov.pl/12411 (data dostępu 18.12.2022)
  • https://szczepienia.pzh.gov.pl/badania-kliniczne-iii-fazy-szczepionki-przeciw-syncytialnemu-wirusowi-oddechowemu-rsv-u-doroslych/ (data dostępu 18.12.2022)
Udostępnij
Następna porada Miód manuka. Jakie właściwości lecznicze ma miód manuka i dlaczego jest taki zdrowy? Czytaj więcej
Autor Ewa Fiedorowicz
Doktor nauk biologicznych w specjalności biochemia, biolog molekularny, aktywny nauczyciel akademicki i promotorka wielu prac dyplomowych, popularyzatorka nauki. Autorka i współautorka licznych prac naukowych publikowanych w międzynarodowych czasopismach. Przedmiotem jej zainteresowań są zagadnienia z zakresu biochemii medycznej, w tym nadwrażliwości pokarmowej. Pasjonatka wykorzystywania technik immunoenzymatycznych i hodowli komórek in vitro w badaniach naukowych.
Farmaceuta
Potrzebujesz darmowej porady? Zapytaj farmaceutę