Dieta w endometriozie. Co jeść, a czego unikać chorując na endometriozę?

kobieta z bolem brzucha

Endometrioza to choroba, która polega na niekontrolowanym rozroście śluzówki poza jamą macicy. Jest jedną z najczęściej diagnozowanych chorób ginekologicznych i opisywana bywa jako choroba cywilizacyjna oraz z pogranicza autoimmunologii. Często zapadają na nią także pacjentki z chorobą Hashimoto.

Dieta w endometriozie powinna opierać się na zasadach racjonalnego żywienia, a więc być urozmaicona, optymalnie skomponowana pod względem makroskładników, o odpowiedniej kaloryczności, a także odpowiadać na potrzeby ewentualnych innych współistniejących chorób i dolegliwości pacjentki.

Istnieją jednak pewne składniki i produkty spożywcze, na które szczególnie warto zwrócić uwagę, ponieważ bardziej niż inne wspierają leczenie i lepsze samopoczucie chorujących na endometriozę kobiet. Odpowiednio skomponowana dieta może przyczynić się do złagodzenia objawów choroby!

Jak dieta może pomóc w endometriozie?

Dieta w endometriozie powinna przede wszystkim łagodzić stany zapalne oraz nie powodować powstawania nowych. Ponieważ chorobę mogą warunkować zaburzenia związane z nadmiarem estrogenu, ważne też, by wspierała ograniczenie jego produkcji oraz usprawnienie wydalania jego nadmiaru. Dieta na endometriozę powinna też wzmacniać ogólną odporność organizmu.

Co włączyć do menu przy endometriozie?

Planując menu dla osoby chorującej na endometriozę, warto zwrócić uwagę na odpowiednią podaż:

  • antyoksydantów. Nadmierna produkcja wolnych rodników może przyczyniać się do rozwoju endometriozy, a przeciwutleniacze pomagają ten proces zahamować;
  • kwasów tłuszczowych omega-3, które działają przeciwzapalnie;
  • błonnika, m.in. zmniejszającego pulę estrogenu w organizmie, co powoduje, że skupiska niewłaściwie umiejscowionych komórek w organizmie maleją;
  • ważnych mikroelementów: witamin A, C oraz E i minerałów: cynku, potasu, magnezu, selenu, wapnia i żelaza.

Warzywa i owoce zalecane w endometriozie

Najważniejszą grupą produktów, w które powinien obfitować jadłospis pacjentek z endometriozą, są warzywa i owoce. Są one bogatym źródłem:

  • witamin antyoksydacyjnych,
  • błonnika,
  • innych substancji wszechstronnie wzmacniają organizm i jego odporność.

Chorując na endometriozę warto sięgać  po warzywa i owoce codziennie - w ilości co najmniej 400 g. Najlepiej spożywać je w formie surowej, by ograniczyć utratę ich cennych składników na skutek obróbki termicznej. Warto też regularnie jadać kiszonki, które naturalnie wspierają mikroflorę jelitową.

Do najważniejszych substancji, wspomagających leczenie endometriozy i pochodzących z warzyw i owoców, należą: 

  • bioflawonoidy, znajdujące się w warzywach i owocach, także cytrusowych, np. jabłkach, cebuli, owocach dzikiej róży, papai, melonach, śliwkach, brokułach, czerwonej papryce, czerwonej fasoli czy pietruszce;
  • a wśród nich zwłaszcza antocyjany, których dobrymi źródłami są fioletowe i ciemnoczerwone warzywa i owoce, np. jagodowe;
  • indolo-3-karbinol, który wspiera metabolizm estrogenów w wątrobie. Obecny jest w warzywach krzyżowych, np. brokułach, kapuście czy brukselce;
  • kwercetyna, silny przeciwutleniacz, działający też przeciwzapalnie i wspierający odporność. Bogate źródła kwercetyny to np. borówki, czerwona cebula, czerwone owoce i czosnek;
  • karotenoidy głównie z czerwonych i pomarańczowych owoców i warzyw;
  • a wśród nich likopen, którego doskonałe źródło stanowią pomidory;
    *kwas foliowy, którego bogactwo znajduje się w warzywach zielonolistnych oraz o zielonej barwie, takich jak sałata, szpinak, brokuły, kapusta, kalafior, brukselka, szparagi czy zielony groszek.

Produkty stosowane w endometriozie

Składniki odżywcze w endometriozie

Najważniejsze kwasy omega-3

Bardzo ważnym filarem diety w endometrioziewielonienasycone kwasy tłuszczowe (PUFA), a wśród nich zwłaszcza kwasy tłuszczowe omega-3. Działają one przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie, a dodatkowo przyczyniają się do zwiększenia aktywności prostaglandyn o korzystnym działaniu przeciwzapalnym, łagodzącym ból i inne objawy choroby. Ważna jest też odpowiednia proporcja kwasów omega-6 i omega-3 - w przypadku endometriozy powinna ona wynosić 2:1.

Najlepszymi źródłami kwasów omega-3 są:

  • tłuste ryby,
  • owoce morza,
  • olej lniany, siemię lniane,
  • olej rzepakowy.

Kwasy omega-6 zawierają między innymi:

  • oleje słonecznikowy,
  • olej z pestek winogron,
  • olej konopny,
  • oliwa z oliwek.

Dobre białko

Dieta pacjentek z endometriozą powinna być odpowiednio zbilansowana, dlatego nie może w niej zabraknąć białka dobrej jakości. Szczególnie ważne są dwa budujące białko aminokwasy:

 cysteina,

glutation.

Przy ich udziale powstaje ważny antyoksydacyjny enzym - peroksydaza glutationowa. Aminokwasy te znaleźć można w:

  • białym mięsie,
  • cebuli,
  • czosnku,
  • fasoli,
  • tuńczyku, 
  • orzechach.

Węglowodany na zdrowie

Jednym z czynników endometriozy jest zaburzona apoptoza, czyli zaprogramowana śmierć komórki. Negatywny wpływ na nią ma m.in. nieoptymalne wydzielanie insuliny, dlatego szczególną uwagę poświęcić warto w codziennym menu węglowodanom. Spożywać należy węglowodany złożone, a unikać cukrów prostych, dbać o niski indeks glikemiczny posiłków, pamiętać o odpowiednim spożyciu obniżającego stężenie glukozy we krwi błonnika oraz wspierać optymalną gospodarkę glikemiczną regularną aktywnością fizyczną.

A co z glutenem przy endometriozie?

Warto w tym miejscu wspomnieć o glutenie. Endometrioza nie jest wskazaniem do diety bezglutenowej. Ponieważ jednak u kobiet chorujących na endometriozę dość często pojawiają się zaburzenia w pracy układu pokarmowego. Część dietetyków i lekarzy zaleca stosowanie w trakcie leczenia endometriozy diety bezglutenowej i obserwację, czy nastąpiło wyciszenie objawów ze strony jelit - zdarza się, że gluten aktywuje stan zapalny ich błony śluzowej. Dieta bezglutenowa powinna być stosowana przez określony czas, ustalony z lekarzem i dietetykiem.

Czego nie jeść w endometriozie?

Przy endometriozie należy unikać wszystkich produktów, które mogą nasilać stany zapalne w organizmie. Dlatego z diety na endometriozę należy wykluczyć produkty zawierające tłuszcze trans, a ograniczyć do minimum spożycie kwasów tłuszczowych nasyconych - obie te grupy nasilają objawy kliniczne. Co więcej, dieta obfitująca w tłuszcz może powodować wzrost produkcji estrogenów! 

Przy endometriozie zaleca się zatem zmniejszenie spożycia czerwonego mięsa, wędlin, oleju kokosowego, tłustego nabiału oraz słodyczy pochodzenia przemysłowego. Fast-foody, żywność przetworzoną, dania smażone w głębokim tłuszczu i produkty zawierające olej palmowy należy wykluczyć z menu całkowicie. Lepiej też nie sięgać po napoje z dużą ilością cukrów, czyli gazowane, ale też soki i wody smakowe. Oczywiście, zaleca się też unikanie alkoholu.

Moc ziół w endometriozie

Na koniec warto dodać, że w endometriozie przydatne mogą też być zioła. Dolegliwości bólowe zmniejsza na przykład kalina koralowa - ma ona działanie przeciwskurczowe i uśmierzające ból. Ostropest plamisty z kolei może wspomóc wątrobę w usuwaniu z organizmu nadmiaru estrogenów. Niektóre zioła działają też przeciwzapalnie. Pamiętajmy jednak, żeby przed rozpoczęciem każdej kuracji ziołowej skonsultować się z lekarzem lub fitoterapeutą.

Bibliografia

  • “Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka”, H. Ciborowska, A. Rudnicka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2000
  • “Liczmy witaminy w diecie”, H. Kunachowicz, I. Nadolna, B. Przygoda, K. Iwanow, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2009
  • “Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie”, M.E. Senderski, Podkowa Leśna 2017
  • “Apteka żywności. Nowe i niezwykłe odkrycia leczniczego działania żywności”, J. Carper, wydawnictwo Vesper 2008
Udostępnij
Następna porada Wielka ósemka alergenów pokarmowych. Jakie są najczęstsze alergie pokarmowe? Sprawdź listę alergenów! Czytaj więcej
Autor Ewa Bakota
Dietetyczka, psychodietetyczka. Absolwentka studiów podyplomowych Poradnictwo dietetyczne – postępy w żywieniu człowieka w Instytucie Żywności i Żywienia im. prof. dra med. Aleksandra Szczygła i kierunku Psychodietetyka w Centrum Kształcenia Podyplomowego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. www.dietakontaktowa.pl