*Produkty na liście rezerwacji leków na receptę:
Przejdź do rezerwacji
Krem z filtrem

Filtry przeciwsłoneczne. Jakie filtry do opalania stosować? Przed jakimi chorobami i problemami zdrowotnymi chronią nas SPF? Sprawdź!

Okres wakacyjny, lato sprzyja spędzaniu czasu na zewnątrz. Korzystamy z górskich wędrówek i odpoczywamy nad wodą. Niezależnie od wyboru aktywności, powinniśmy zadbać o nasze bezpieczeństwo, w tym o odpowiednią ochronę przeciwsłoneczną.

Oczywiście dawka światła słonecznego jest nam niezbędna do prawidłowego funkcjonowania. Po wystawieniu twarzy do słońca czujemy się bardziej szczęśliwi, produkujemy endorfiny, a w skórze wytwarzana jest witamina D. W okresie wyczerpania psychicznego i fizycznego możemy stosować nawet terapię światłem, która określana jest mianem światłolecznictwa lub fototerapii

Jakie są konsekwencje zdrowotne z niestosowania filtrów przeciwsłonecznych?

Niestety w wielu przypadkach umiarkowane korzystanie z dobrodziejstw promieniowania słonecznego zawodzi, co jest szczególnie widoczne w okresie wiosenno-letnim.

Nadmierne korzystanie ze słońca może mieć poważne konsekwencje zdrowotne, do których możemy zaliczyć:

  • występowanie poparzenia słonecznego (rumień skórny),
  • ryzyko powstania złośliwych nowotworów skóry, np. czerniaka lub raka podstawnokomórkowego,
  • przyspieszony proces starzenia skóry,
  • nadmierne powstawanie zmarszczek,
  • zwiększoną aktywność wolnych rodników w tkankach,
  • pojawianie się przebarwień skórnych,
  • uszkodzenie wzroku,
  • wystąpienie alergii i reakcji zapalnej,
  • wystąpienie udaru cieplnego.

Co to jest promieniowanie UV? Jakie są zakresy promieni UV? Czy promieniowanie UV jest szkodliwe?

Należy pamiętać, że na szkodliwe promieniowanie jesteśmy narażeni nie tylko w okresie wakacyjnym, lecz przez cały rok. Do ekspozycji dochodzi często nawet bez wychodzenia z domu, gdyż niektóre zakresy promieniowania mogą przenikać przez szyby.  

Oczywiście na ochronę skóry przed promieniowaniem UV powinniśmy zwrócić szczególną uwagę latem, kiedy to najintensywniej korzystamy z kąpieli słonecznych i aktywności na zewnątrz. 

Promieniowanie ultrafioletowe (UV) występuje jako:

 – promieniowanie UVA (od 315 do 400 nm), które ma możliwość przenikania do skóry właściwej. W zakresie UVA wyszczególniono fale UVA1 (od 340 do 400 nm) oraz UVA2 (od 315 do 340 nm). Promieniowanie UVA może indukować reakcje fototoksyczne i alergiczne, pobudzać powstawanie wolnych rodników oraz prowadzić do zaburzenia ukrwienia skóry,

promieniowanie UVB (od 280 do 315 nm), które przenika tylko do warstwy podstawnej naskórka. Ten zakres promieniowania wpływa między innymi na syntezę witaminy D, ale z drugiej strony w nadmiernej dawce może powodować rumień i reakcje zapalne,

promieniowanie UVC (poniżej 280 nm), które jest absorbowane w warstwie ozonowej.

Jak działają preparaty przeciwsłoneczne? Co to jest SPF? Jak wybierać odpowiedni SPF?

Podstawą działania preparatów przeciwsłonecznych jest obecność filtrów, których funkcją jest pochłanianie, odbijanie lub rozpraszanie promieniowania UV.

Wskaźnik ochrony przed promieniowaniem słonecznym (tzw. faktor lub filtr) określany jest jako SPF (ang. Sun Protection Factor).

Dostępne na rynku preparaty są klasyfikowane zgodnie z klasą ochrony oraz wskaźnikiem ochrony przeciwsłonecznej:

  • ochrona niska (SPF 6 oraz 10),
  • ochrona średnia (SPF od 15 do 25),
  • ochrona wysoka (SPF od 30 i 50),
  • ochrona bardzo wysoka (SPF > 50).

Pamiętajmy, że stosowanie określenia “bloker” dla kosmetyków z faktorem powyżej 100 jest mylące, gdyż żaden preparat nie jest w stanie zapewnić nam pełnej ochrony przeciwsłonecznej.

W wyborze preparatu z odpowiednim SPF powinniśmy uwzględnić między innymi porę roku, porę dnia, warunki pogodowe oraz rodzaj zabarwienia skóry, który bezpośrednio jest związany z określonym fototypem:

  • Fototyp I – osoby o jasnej, bladej cerze i jasnych lub rudych włosach, na skórze mogą występować piegi, skóra trudno się opala i łatwo ulega poparzeniom słonecznym,
  • Fototyp II – cechy podobne jak w przypadku fototypu I, skóra tylko nieznacznie się opala,
  • Fototyp III – charakterystyczna jest średnia opalenizna, która często jest uwidoczniona po uprzednim wystąpieniu oparzenia słonecznego,
  • Fototyp IV – skóra dość łatwo się opala (ciemna opalenizna), rzadko występują oparzenia słoneczne,
  • Fototyp V – skóra naturalnie ciemna, łatwo się opala,
  • Fototyp VI – skóra czarna lub ciemnobrązowa, prawie nigdy nie ulega oparzeniom.

Jakie są rodzaje produktów z filtrem? 

Na rynku dostępny jest szeroki wachlarz kosmetyków z filtrami UV, które zapewniają właściwą ochronę przeciwsłoneczną.

Do wyboru mamy między innymi:

  • balsamy,
  • pianki,
  • emulsje,
  • olejki,
  • kremy,
  • pomadki i sztyfty,
  • żele,
  • mgiełki.

Przed nadmiernym promieniowaniem UV powinniśmy chronić nie tylko skórę ciała i twarzy, ale także wzrok. Ekspozycja na zbyt intensywne światło słoneczne może skutkować zaczerwienieniem i podrażnieniem oczu, a nawet pogorszeniem wzroku, dlatego konieczne jest używanie okularów przeciwsłonecznych z odpowiednimi filtrami UV.

W naszej wakacyjnej kosmetyczce nie powinno zabraknąć także kosmetyków po opalaniu, które nie tylko zapewniają odpowiednie nawilżanie i utrwalenie opalenizny, ale przede wszystkim dają ukojenie rozgrzanej skórze. Preparaty te zawierają między innymi substancje łagodzące i przeciwzapalne, co pomaga uniknąć przykrych konsekwencji nadmiernej ekspozycji na słońce.

 

  1. Kolastyna Sun SOS
    balsam po opalaniu
    Cena od 14,99 zł Cena regularna 19,99 zł
  2. Kolastyna Sun
    przyspieszacz opalania
    Cena od 16,99 zł Cena regularna 21,99 zł
  3. Kolastyna Sun Coconut Paradise SPF30
    olejek do opalania
    Cena od 23,99 zł Cena regularna 31,99 zł
  4. Kolastyna Sun Coconut Paradise SPF50
    mgiełka do opalania
    Cena od 29,99 zł Cena regularna 38,99 zł
  5. Kolastyna Sun Kids SPF50+
    emulsja do opalania
    Cena od 29,99 zł Cena regularna 39,99 zł

Jakie są rodzaje filtrów przeciwsłonecznych? Jaka jest różnica między filtrem chemicznym a fizycznym?

Podstawą ochrony przeciwsłonecznej jest stosowanie preparatów z SPF oraz odpowiedni wybór rodzaju filtru.

Filtry przeciwsłoneczne możemy podzielić na:

  • filtry mineralne (fizyczne, nieorganiczne),
  • filtry chemiczne (organiczne).

Działanie filtrów mineralnych nie jest oparte na indukcji reakcji chemicznych, lecz na tworzeniu fizycznej warstwy ochronnej odbijającej światło, często obserwowanej w formie bielenia skóry.

Filtry chemiczne wnikają natomiast w powierzchniowe warstwy naskórka, gdzie przekształcają energię świetlną w energię cieplną i pochłaniają szkodliwe promieniowanie.

 Filtry fizyczne - co warto o nich wiedzieć?

Zasada działania filtrów fizycznych oparta jest na odbijaniu fal świetlnych. Ten rodzaj filtru nie ma możliwości wnikania w głębsze warstwy skóry, natomiast na jej powierzchni tworzy rodzaj bariery fizycznej dla promieniowania.

Filtry fizyczne mają zwykle pochodzenie mineralne (nieorganiczne) oraz stosowane są najczęściej w preparatach dla niemowląt i dzieci. Efektem aplikacji preparatu z filtrem fizycznym jest bielenie skóry, co często jest niechętnie akceptowane przez dorosłych konsumentów.

Wśród filtrów fizycznych wyróżniamy:

  • barwne pigmenty (rozmiar cząsteczek od 200 do 300 µm), np. tlenek tytanu, tlenek cynku, tlenki żelaza oraz mika (blaszki mikowe są pokryte tlenkiem tytanu). Tego typu filtry chronią przed promieniowaniem UVB.
  • pigmenty mikronizowane (rozmiar cząsteczek od 20 do 80 nm), zapewniające ochronę w zakresie fal UVA i UVB. Kosmetyki z tym typem filtrów zawierają zwykle substancje przeciwzbrylające, które zapewniają odpowiednią konsystencję preparatu i jednolitą warstwę ochronną na skórze.

Filtry chemiczne - jak jest ich charakterystyka? Jakie są przykłady filtrów chemicznych?

Filtry chemiczne, zwane organicznymi, mają zdolność wnikania w powierzchniowe warstwy naskórka, gdzie pełnią swoją funkcję ochronną. Pod względem chemicznym należą do różnych grup związków. W działaniu filtrów chemicznych znaczenie ma zawarta w nich grupa karboksylowa, która pod wpływem promieniowania ulega przemianom, stając się czynnikiem pochłaniającym światło.

Substancje stosowane jako filtry chemiczne powinny:

  • być wodoodporne i stabilne fotochemicznie,
  • mieć odpowiednio dużą masę cząsteczkową, uniemożliwiającą wnikanie w głębokie warstwy skóry,
  • nie wykazywać właściwości toksycznych,
  • nie powodować reakcji alergicznych,
  • nie przenikać do układu krwionośnego.

Filtry chemiczne ze względu na spektrum działania podzielono na następujące grupy:

  • filtry o wąskim zakresie działania (chronią przed UVB), do których należą:
  • pochodne kwasu p-aminobenzoesowego,
  • pochodne kwasu salicylowego,
  • pochodne kamfory,
  • oktylowy i izoamylowy ester kwasu cynamonowego,
  • kwas fenylobenzoimidazolosulfonowy,
  • oktokrylen (kwas 2-oksylo-2-cyjano-3,3-difenyloakrylowy),
  • filtry o szerokim zakresie działania (chronią przed UVA i UVB), w tym:
  • benzofenony (np. oksybenzon),
  • fenylobenzotriazole (trisiloksan drometrizolu i jego metylenowa pochodna, tetrametylobutylofenol, triazyna),
  • pochodne dibenzoilometanu,
  • metylowa pochodna benzylidenokamfory,
  • fenylobenzimidazol (wraz z pochodną w formie bisimidazylatu),
  • filtry o średnio szerokim zakresie działania (chronią przede wszystkim przed UVA):
  • butylometoksydibenzoilometan,
  • pochodna benzylidenokamfory.

Czym są filtry naturalne? Czy filtry naturalne chronią przed promieniowaniem UV?

W kosmetykach do opalania oprócz filtrów mineralnych i chemicznych mogą być zawarte tzw. filtry naturalne w postaci roślinnego masła lub oleju (np. masło Shea, masło kakaowe, olej arganowy), kitu pszczelego lub ekstraktów roślinnych (np. z kocanki piaskowej, kruszyny europejskiej, zielonej herbaty). Należy jednak pamiętać, że w tym wypadku określenie “filtr” jest mylące, gdyż substancje te nie zapewniają odpowiedniej ochrony przeciwsłonecznej. Dobroczynne działanie tych składników jest oparte na wspieraniu pielęgnacji i korzystnym wpływie na kondycję skóry, ale nigdy nie stanowią ochrony przeciw promieniowaniu UV.

Podobna zasada dotyczy antyoksydantów, takich jak koenzym Q10, β-karoten, witamina C czy witamina E. Substancje te są dodawane do kosmetyków lub dostępne w postaci nutraceutyku do doustnej aplikacji. Przeciwutleniacze mogą wspierać fotoprotekcyjne działanie kosmetyków z filtrami oraz pomagają niwelować skutki działania wolnych rodników, jednak same w sobie nie zapewniają ochrony przeciwsłonecznej.

Jak prawidłowo stosować preparaty przeciwsłoneczne? Jak aplikować kosmetyki z SPF?

Regularne stosowanie preparatów z SPF zapewni nam odpowiednią ochronę przeciw szkodliwemu promieniowaniu. Choć kosmetyki z filtrem powinny być stosowane cały rok, szczególną uwagę na ich odpowiednią aplikację powinniśmy zwrócić w okresie najintensywniejszej ekspozycji na słońce, czyli wiosną i latem.

Dla zapewnienia odpowiedniej ochrony należy:

  • podczas ekspozycji na słońce regularnie stosować odpowiednią ilość preparatu z prawidłowo dobranym SPF (na całe ciało zwykle nanosimy 30-35 ml preparatu),
  • pierwsze nałożenie kosmetyku z filtrem powinno nastąpić około 30 minut przed wyjściem na słońce, a następnie aplikacja preparatu powinna być powtarzana co 2-3 godziny lub każdorazowo po kąpieli wodnej,
  • nie należy stosować preparatów przeterminowanych lub używanych w poprzednim sezonie,
  • w trakcie aplikacji preparatu ochronnego powinniśmy pamiętać także o ustach, uszach, stopach i dłoniach.

W trakcie kąpieli słonecznych i podczas wakacyjnego odpoczynku najważniejsze jest bezpieczeństwo. Oprócz stosowania preparatów chroniących przed promieniowaniem UV, pamiętajmy o kilku ważnych zasadach. W miarę możliwości unikajmy przebywania na słońcu w godzinach między 11 a 16. Jeśli dokucza nam upał, poszukajmy zacienionego miejsca i dbajmy o odpowiednie nawodnienie organizmu. Wychodząc z domu, nie zapominajmy o nakryciu głowy, przewiewnym ubraniu oraz okularach przeciwsłonecznych z filtrami UV, które zapewnią odpowiednią ochronę oczu.

Bibliografia

  • Bojarowicz, H., & Bartnikowska, N. (2014). Kosmetyki ochrony przeciwsłonecznej. Część I. Filtry UV oraz ich właściwości. Probl. Hig. Epidemiol, 95(3), 596-601.
  • Ebisz, M., & Brokowska, M. (2015). Szkodliwe oddziaływanie promieniowania ultrafioletowego na skórę człowieka. Hygeia Public Health, 50(3), 467-473.
  • Stanisz, B. (2009). Ochrona skóry przed negatywnymi skutkami promieniowania UV. Farm. Pol, 65(5), 363-368.
  • Woźnica, P., & Starosta, R. (2022). Właściwości fizykochemiczne wybranych związków stosowanych jako filtry ultrafioletowe w kosmetykach. Aesthetic Cosmetology and Medicine 4, 11, 137-145.
  • https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/kiedy-slonce-szkodzi (dostęp: 18.07.2023)
  • https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/radiation-protecting-against-skin-cancer (dostęp: 18.07.2023)
Udostępnij:

Autor Ewa Fiedorowicz Zobacz profil
Doktor nauk biologicznych w specjalności biochemia, biolog molekularny, aktywny nauczyciel akademicki i promotorka wielu prac dyplomowych, popularyzatorka nauki. Autorka i współautorka licznych prac naukowych publikowanych w międzynarodowych czasopismach. Przedmiotem jej zainteresowań są zagadnienia z zakresu biochemii medycznej, w tym nadwrażliwości pokarmowej. Pasjonatka wykorzystywania technik immunoenzymatycznych i hodowli komórek in vitro w badaniach naukowych.
Farmaceuta
Potrzebujesz darmowej porady? Zapytaj farmaceutę
Następna porada
Czym jest przewlekły ból? Jak długo trwa i jak go leczyć? Co zrobić, gdy ból nie mija? Sprawdź! Czytaj więcej