Lato to czas podróży, aktywności na świeżym powietrzu i wypoczynku. Wysokie temperatury, zmiana klimatu, nowe potrawy czy długie podróże sprawiają jednak, że właśnie w tym okresie częściej dochodzi do odwodnienia, biegunki podróżnych, przegrzania organizmu, drobnych urazów oraz zakażeń. Większości z tych problemów można zapobiec lub szybko sobie z nimi poradzić, jeśli odpowiednio wcześnie rozpozna się objawy i wdroży właściwe postępowanie. Sprawdź, jakie dolegliwości najczęściej pojawiają się podczas wakacji, kiedy wystarczy odpoczynek lub leczenie objawowe, a w jakich sytuacjach należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.
Lato to okres większej aktywności fizycznej, częstszych podróży, wysokich temperatur i dłuższego przebywania na świeżym powietrzu. Zmienia się również sposób odżywiania, rytm dnia i warunki, w jakich przechowujemy żywność oraz leki. Wszystkie te czynniki sprawiają, że właśnie latem częściej dochodzi do odwodnienia, przegrzania organizmu, zatruć pokarmowych, biegunki podróżnych, ukąszeń owadów czy drobnych urazów.
Niektóre grupy są szczególnie narażone na powikłania. Dotyczy to przede wszystkim małych dzieci, seniorów, kobiet w ciąży oraz osób z chorobami przewlekłymi, zwłaszcza układu krążenia, nerek czy cukrzycą.
Większości wakacyjnych problemów zdrowotnych można zapobiec dzięki odpowiedniemu nawodnieniu, ochronie przed słońcem, przestrzeganiu zasad higieny oraz dobrze wyposażonej apteczce. Warto również wiedzieć, które objawy wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.
Choć pojęcia te często są używane zamiennie, oznaczają różne stany i wymagają odmiennego postępowania.
Odwodnienie rozwija się wtedy, gdy organizm traci więcej płynów, niż jest w stanie uzupełnić. Najczęściej dochodzi do niego podczas upałów, intensywnego wysiłku fizycznego, biegunki, wymiotów lub długotrwałego przebywania na słońcu.
Do najczęstszych objawów należą:
U małych dzieci i osób starszych odwodnienie może rozwijać się szybciej niż u zdrowych dorosłych.
Przegrzanie jest następstwem długotrwałego przebywania w wysokiej temperaturze. Organizm nadal potrafi się chłodzić poprzez pocenie, jednak zaczyna mieć trudności z utrzymaniem prawidłowej temperatury ciała.
Najczęściej występują:
Jeżeli podejrzewasz przegrzanie:
Jeżeli objawy nie ustępują lub nasilają się mimo odpoczynku, konieczna jest konsultacja lekarska.
Udar cieplny to najgroźniejsze powikłanie przegrzania organizmu. Dochodzi do niego, gdy mechanizmy chłodzenia przestają działać, a temperatura ciała gwałtownie wzrasta. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia.
Najbardziej charakterystyczne są:
Jeżeli podejrzewasz udar cieplny:
Największe ryzyko dotyczy:
Podczas upałów organizm oddaje ciepło poprzez rozszerzenie naczyń krwionośnych i zwiększone pocenie się. Powoduje to utratę wody oraz elektrolitów, a także większe obciążenie układu krążenia. U zdrowych osób zwykle nie stanowi to problemu, jednak u seniorów oraz osób z chorobami serca wysokie temperatury mogą prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia.
Ryzyko zwiększa się szczególnie u osób z:
W czasie gorących dni warto:
Nie należy samodzielnie odstawiać ani zmieniać dawkowania leków stosowanych z powodu nadciśnienia lub innych chorób serca. W razie wątpliwości dotyczących leczenia podczas upałów warto skonsultować się z lekarzem.
Niektóre objawy mogą świadczyć o zawale serca lub udarze mózgu i wymagają pilnej pomocy medycznej.
Natychmiast zadzwoń pod numer 112 lub 999, jeśli pojawi się:
Zmiana klimatu, lokalnej kuchni, jakości wody czy sposobu przechowywania żywności sprawia, że dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego należą do najczęstszych problemów zdrowotnych podczas wakacyjnych wyjazdów. Najczęściej mają łagodny przebieg, jednak niektóre mogą prowadzić do odwodnienia lub wymagać konsultacji lekarskiej.
W kolejnej części artykułu omówimy najczęstsze wakacyjne problemy żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka podróżnych, zatrucie pokarmowe, zgaga i niestrawność, a także podpowiemy, kiedy wystarczy leczenie objawowe, a kiedy należy zgłosić się do lekarza.
Biegunka podróżnych najczęściej pojawia się podczas wyjazdów do krajów o niższym standardzie sanitarnym, ale może wystąpić również podczas podróży po Europie. Najczęściej jest wywołana przez bakterie, rzadziej wirusy lub pasożyty.
Do typowych objawów należą:
Największym zagrożeniem jest odwodnienie, szczególnie u małych dzieci i seniorów.
Podstawą leczenia jest odpowiednie nawodnienie.
Najlepiej sprawdzają się:
W niektórych przypadkach lekarz może zalecić leki przeciwbiegunkowe lub antybiotyk. Nie należy jednak stosować antybiotyków na własną rękę.
Pilna konsultacja jest wskazana, gdy:
Latem żywność szybciej się psuje, zwłaszcza jeśli nie jest odpowiednio przechowywana. Ryzyko zatrucia zwiększają również potrawy spożywane w podróży, podczas pikników czy grillowania.
Objawy pojawiają się zwykle w ciągu kilku godzin od spożycia skażonego produktu.
Najczęściej występują:
Leczenie polega przede wszystkim na uzupełnianiu płynów i odpoczynku. Jeśli objawy są nasilone, utrzymują się dłużej niż 48 godzin lub pojawia się krew w stolcu, należy skontaktować się z lekarzem.
Warto wiedzieć!
Objawy takie jak silny ból w nadbrzuszu promieniujący do pleców, uporczywe wymioty czy gorączka mogą świadczyć o poważniejszych chorobach przewodu pokarmowego i wymagają pilnej diagnostyki.
Wakacje sprzyjają próbowaniu nowych potraw, jedzeniu większych porcji oraz częstszemu spożywaniu dań smażonych, tłustych i pikantnych. U wielu osób prowadzi to do niestrawności.
Najczęściej pojawiają się:
Dolegliwości zwykle ustępują samoistnie. Pomaga spożywanie mniejszych porcji, ograniczenie alkoholu i tłustych potraw oraz odpowiednie nawodnienie.
Jeżeli niestrawność nawraca, utrzymuje się przez kilka dni lub towarzyszą jej silny ból brzucha, gorączka czy wymioty, konieczna jest diagnostyka.
Bezpieczne grillowanie – 5 zasad, które zmniejszają ryzyko zatrucia pokarmowego:
Zmiana diety, obfite kolacje, grillowane potrawy, kawa, alkohol i napoje gazowane mogą nasilać objawy refluksu żołądkowo-przełykowego.
Najczęściej zgaga objawia się jako:
Pomocne może być:
Jeżeli zgaga występuje częściej niż dwa razy w tygodniu, utrzymuje się przez dłuższy czas lub towarzyszą jej trudności z połykaniem, należy zgłosić się do lekarza.
Podróż samochodem, autobusem, statkiem czy samolotem dla części osób wiąże się z nudnościami i złym samopoczuciem. Choroba lokomocyjna występuje częściej u dzieci, ale może dotyczyć również dorosłych.
Powstaje wskutek konfliktu informacji odbieranych przez narząd wzroku i błędnik.
Najczęściej pojawiają się:
Pomocne mogą być:
U części osób lekarz lub farmaceuta może zalecić stosowanie preparatów przeznaczonych do zapobiegania chorobie lokomocyjnej. Warto pamiętać, że niektóre z nich mogą powodować senność, dlatego przed zastosowaniem należy zapoznać się z ulotką.
Aktywność fizyczna, jazda na rowerze, piesze wycieczki czy zabawa na plaży zwiększają ryzyko niewielkich urazów skóry.
Większość z nich można bezpiecznie opatrzyć samodzielnie.
Przy powierzchownych otarciach pomocne mogą być również preparaty tworzące ochronną warstwę na ranie lub specjalistyczne opatrunki wspierające gojenie. Wybór produktu warto dostosować do rodzaju i wielkości uszkodzenia skóry.
Konsultacja jest wskazana, gdy:
W przypadku głębokich lub zabrudzonych ran lekarz może ocenić, czy konieczne jest przypomnienie szczepienia przeciw tężcowi.
Komary, meszki, osy, pszczoły czy szerszenie są nieodłącznym elementem letnich wyjazdów. W większości przypadków ukąszenie powoduje jedynie miejscowy świąd i niewielki obrzęk.
Ulgę mogą przynieść:
Nie należy rozdrapywać miejsca ukąszenia, ponieważ zwiększa to ryzyko zakażenia.
Natychmiastowej pomocy wymagają objawy ciężkiej reakcji alergicznej, takie jak:
W takiej sytuacji należy natychmiast zadzwonić pod numer 112 lub 999.
Profilaktycznie zaleca się repelenty, odpowiedni ubiór, unikanie perfum o intensywnym zapachu, zabezpieczanie jedzenia i napojów na świeżym powietrzu.
Większości wakacyjnych problemów zdrowotnych można skutecznie zapobiegać. Odpowiednie nawodnienie, ochrona przed słońcem, przestrzeganie zasad higieny, bezpieczne przechowywanie żywności i leków oraz dobrze wyposażona apteczka pozwalają ograniczyć ryzyko wielu dolegliwości. Warto jednak pamiętać, że niektórych objawów nie wolno bagatelizować. Szybka reakcja i, w razie potrzeby, konsultacja z lekarzem mogą zapobiec poważnym powikłaniom i sprawić, że wakacyjny wyjazd pozostanie przede wszystkim czasem odpoczynku.
Przy przegrzaniu organizm nadal się poci, a objawy zwykle ustępują po odpoczynku, nawodnieniu i schłodzeniu. Udar cieplny przebiega z bardzo wysoką temperaturą ciała, zaburzeniami świadomości lub utratą przytomności i wymaga natychmiastowego wezwania pogotowia.
Warto zabrać m.in. środki do odkażania ran, opatrunki, leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, doustne płyny nawadniające, preparaty stosowane w biegunce, repelenty, preparaty łagodzące skutki ukąszeń oraz krem z filtrem UV.
U zdrowych osób podstawą nawadniania jest woda. Doustne płyny nawadniające są szczególnie przydatne podczas biegunki, wymiotów, intensywnego wysiłku lub znacznej utraty płynów z potem.
Nie. Wysoka temperatura może wpływać na trwałość i skuteczność niektórych produktów leczniczych. Leki należy przechowywać zgodnie z zaleceniami producenta.
Jeżeli zgaga występuje częściej niż dwa razy w tygodniu, utrzymuje się przez dłuższy czas, towarzyszą jej trudności z połykaniem, utrata masy ciała lub ból w klatce piersiowej, konieczna jest konsultacja lekarska.
Tak. W zależności od kierunku podróży lekarz może zalecić szczepienia ochronne. Warto zaplanować je z odpowiednim wyprzedzeniem, ponieważ część wymaga kilku dawek lub czasu na wytworzenie odporności.
