Czy Twoje szczepienia są aktualne? Sprawdź kalendarz szczepień dorosłych

Kiedy ostatnio sprawdzałeś swoją historię szczepień? Jeśli pierwszym skojarzeniem jest książeczka zdrowia z dzieciństwa albo coroczne szczepienie przeciw grypie, nie jesteś wyjątkiem. Tymczasem profilaktyka nie kończy się po osiągnięciu pełnoletności. Niektóre szczepienia trzeba przypominać po latach, inne zaczynają mieć większe znaczenie wraz z wiekiem, chorobą przewlekłą, ciążą czy planowaną podróżą.

Nie chodzi o wykonanie wszystkich dostępnych szczepień. Warto raczej raz na jakiś czas zatrzymać się i sprawdzić: co już mam za sobą, czego nie pamiętam i czy mój obecny kalendarz nadal odpowiada mojemu wiekowi oraz sytuacji zdrowotnej.

W dzieciństwie szczepienia są prowadzone według jasno określonego programu. W dorosłym życiu łatwiej stracić ten temat z pola widzenia. Nie ma już regularnych bilansów przypominających o kolejnych dawkach, a dokumentacja bywa rozproszona między książeczką szczepień, przychodnią i Internetowym Kontem Pacjenta.

Jednocześnie potrzeby zmieniają się z czasem.

Szczepienie, które nie było szczególnie istotne dla zdrowej osoby w wieku 25 lat, może nabrać większego znaczenia po sześćdziesiątce albo po rozpoznaniu choroby przewlekłej. Niektóre szczepienia wymagają też dawek przypominających, ponieważ uzyskana wcześniej ochrona z czasem słabnie.

NIZP PZH prowadzi aktualny kalendarz szczepień dorosłych na 2026 rok z podziałem m.in. według wieku i sytuacji zdrowotnej. Dostępne są również osobne kalendarze dla seniorów, kobiet w ciąży oraz pacjentów z wybranymi chorobami przewlekłymi.

Pierwszym krokiem nie musi być umawianie wizyty. Najpierw spróbuj odtworzyć własną historię szczepień.

Na Internetowym Koncie Pacjenta informacje znajdują się w sekcji:

„Profilaktyka” → „Szczepienia”.

Widoczne są tam szczepienia zapisane w elektronicznej dokumentacji medycznej. Lista nie zawsze będzie jednak kompletna. Szczepienia wykonane wiele lat temu mogą nie być widoczne, jeśli placówka nie wprowadziła ich do elektronicznej Karty Szczepień.

W takiej sytuacji warto zajrzeć również do:

• papierowej książeczki szczepień,

• starej dokumentacji medycznej,

• dokumentów przechowywanych przez wcześniejszą przychodnię.

Brak wpisu w IKP nie oznacza automatycznie, że danego szczepienia nie było.

Jeśli wcześniejszej historii nie uda się odtworzyć, dalszego schematu nie warto ustalać na własną rękę. Postępowanie zależy od rodzaju szczepienia i liczby przyjętych wcześniej dawek.

Nie trzeba znać całego kalendarza na pamięć. Wygodniej podzielić go na kilka obszarów i zacząć od tych, które najczęściej dotyczą dorosłych.

Szczepienie przeciw grypie jest jednym z najbardziej oczywistych przykładów profilaktyki powtarzanej w dorosłym życiu.

Skład szczepionek jest aktualizowany przed kolejnymi sezonami, dlatego szczepienie wykonuje się co roku. W sezonie 2026/2027 w Polsce stosowane są szczepionki trójwalentne.

Szczepić można się przez cały sezon jesienno-zimowy. Optymalnie warto zrobić to przed okresem zwiększonej liczby zachorowań, ale jeśli przypomnisz sobie o szczepieniu w listopadzie czy później, nie oznacza to, że jest już za późno.

To jeden z tych punktów kalendarza, które najłatwiej przeoczyć.

U osoby dorosłej, która wcześniej otrzymała pełne szczepienie podstawowe, zaleca się dawkę przypominającą szczepionki przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi Tdap co 10 lat.

Dlatego warto zadać sobie proste pytanie:

Czy pamiętam, kiedy ostatnio otrzymałem dawkę przypominającą?

Jeżeli odpowiedź brzmi „chyba jeszcze w szkole” albo „nie mam pojęcia”, to właśnie jeden z pierwszych punktów do sprawdzenia.

Szczególne znaczenie profilaktyka krztuśca ma również u osób mających częsty kontakt z noworodkami i małymi niemowlętami.

W przypadku COVID-19 zasady są aktualizowane, dlatego nie warto opierać się na informacjach sprzed kilku sezonów.

W sezonie 2026/2027 dostępne są bezpłatne zalecane szczepienia przeciw COVID-19. Szczególną uwagę na profilaktykę powinny zwrócić osoby bardziej narażone na ciężki przebieg infekcji, m.in. starsi dorośli, osoby z wybranymi chorobami przewlekłymi, immunosupresją czy mieszkańcy placówek opieki długoterminowej.

Dorośli mogą korzystać ze szczepień również w uprawnionych aptekach.

Wraz z wiekiem kalendarz dorosłego staje się szerszy. Nie oznacza to jednak, że w dniu sześćdziesiątych czy sześćdziesiątych piątych urodzin trzeba nagle wykonać wszystkie dostępne szczepienia.

To raczej dobry moment na ponowny przegląd.

RSV

RSV kojarzy się przede wszystkim z niemowlętami, ale ciężki przebieg zakażenia może dotyczyć także starszych dorosłych oraz osób z określonymi chorobami przewlekłymi.

Obecne zasady refundacji przewidują bezpłatne refundowane szczepionki przeciw RSV dla osób w wieku 65+, natomiast w grupie 60–64 lata obowiązuje refundacja 50%.

O tym, czy szczepienie jest odpowiednie dla konkretnej osoby, decydują jednak nie tylko wiek czy poziom refundacji, lecz także stan zdrowia i aktualne zalecenia.

Więcej: RSV - objawy u dzieci i dorosłych, leczenie, testy i profilaktyka

Pneumokoki

Szczepienie przeciw pneumokokom nie jest szczepieniem sezonowym ani corocznym.

Znaczenie mają przede wszystkim wiek, stan zdrowia oraz historia wcześniejszych dawek. Refundacja może obejmować m.in. osoby po 65. roku życia należące do określonych grup zwiększonego ryzyka choroby pneumokokowej.

Półpasiec

Półpasiec także nie ma swojego „sezonu”.

Ryzyko zachorowania i powikłań rośnie wraz z wiekiem oraz przy niektórych chorobach i zaburzeniach odporności. Pełna refundacja szczepionki może dotyczyć osób w wieku 65+ spełniających określone kryteria zdrowotne.

Właśnie przy takich szczepieniach dobrze widać, że „zalecane” i „bezpłatne” nie znaczą tego samego.

Jednym z najważniejszych powodów okresowego przeglądu szczepień jest zmiana stanu zdrowia.

NIZP PZH przygotowuje osobne zalecenia m.in. dla osób:

• z cukrzycą,

• z chorobami układu oddechowego,

• z chorobami sercowo-naczyniowymi,

• z przewlekłą chorobą nerek,

• z chorobami wątroby,

• z zaburzeniami odporności,

• z asplenią,

• z wybranymi chorobami reumatologicznymi.

Dlatego zdrowy 45-latek może mieć zupełnie inny kalendarz niż jego rówieśnik z przewlekłą chorobą płuc czy leczeniem wpływającym na odporność.

Jeżeli od ostatniego przeglądu pojawiła się nowa diagnoza albo rozpocząłeś nowe leczenie, dobrze wrócić również do tematu szczepień.

Kalendarz dorosłego nie kończy się na chorobach układu oddechowego.

W zależności od wcześniejszych szczepień, wieku i sytuacji zdrowotnej znaczenie mogą mieć również:

• HPV - jeśli pełny schemat nie został wcześniej wykonany,
• WZW typu A i B - zależnie m.in. od wcześniejszego uodpornienia, stanu zdrowia, pracy i ryzyka ekspozycji,
• MMR – odra, świnka i różyczka - jeśli nie ma pewności co do wcześniejszego szczepienia,
• ospa wietrzna - szczególnie u osób bez potwierdzonego przechorowania lub pełnego szczepienia, jeśli występują wskazania.

To kolejny powód, dla którego sprawdzanie kalendarza nie powinno ograniczać się wyłącznie do pytania o grypę.

Wyjazd zagraniczny może zmienić listę szczepień, o które warto zapytać.

W zależności od kraju, długości pobytu i sposobu podróżowania mogą mieć znaczenie m.in.:

• WZW A i B,

• dur brzuszny,

• żółta gorączka,

• meningokoki,

• KZM,

• dawki przypominające szczepień rutynowych.

Część schematów wymaga kilku dawek, dlatego przygotowań nie warto odkładać na ostatnie dni przed wyjazdem.

Tak. Zakres szczepień wykonywanych przez farmaceutów znacząco się rozszerzył.

Od 1 lutego 2026 roku osoby pełnoletnie mogą w uprawnionych aptekach wykonywać szczepienia przeciw 18 chorobom. NFZ finansuje kwalifikację oraz podanie szczepionki przez farmaceutę.

Sama szczepionka może natomiast być:

• bezpłatna,

• częściowo refundowana,

• pełnopłatna.

Zależy to od konkretnego preparatu i uprawnień pacjenta.

W aptekach można wykonywać m.in. szczepienia przeciw grypie, COVID-19, RSV, pneumokokom, HPV, półpaścowi, KZM, MMR, WZW A i B oraz wybrane szczepienia związane z podróżami.

Nie każda placówka musi jednak realizować cały katalog.

Więcej: Szczepienia w aptece – jakie można wykonać, ile kosztują i czy potrzebna jest recepta?

W wielu przypadkach tak.

Jednoczesne podanie kilku szczepionek podczas jednej wizyty określa się jako koadministrację.

Nie chodzi jednak o to, żeby wykonać możliwie dużo szczepień naraz. Najpierw należy ustalić, które szczepienia są rzeczywiście wskazane, a dopiero później sprawdzić możliwość ich jednoczesnego podania.

Przykładowo szczepienie przeciw COVID-19 i grypie może być wykonywane podczas jednej wizyty.

Jeżeli do uzupełnienia pozostaje kilka pozycji z kalendarza, warto podczas kwalifikacji zapytać:

„Czy mogę wykonać te szczepienia jednego dnia?”

Więcej: [Czy można zrobić kilka szczepień podczas jednej wizyty? Koadministracja szczepionek u dorosłych]

Nie jest to test medyczny ani kwalifikacja do szczepienia. Checklista ma po prostu pomóc zauważyć rzeczy, których być może dawno nie sprawdzałeś.

Moje szczepienia - do sprawdzenia

• Wiem, jakie szczepienia mam zapisane na IKP lub w dokumentacji.
• Pamiętam, kiedy otrzymałem ostatnią dawkę przeciw tężcowi, błonicy i krztuścowi.
• Sprawdziłem szczepienie przeciw grypie na aktualny sezon.
• Znam aktualne zalecenia dotyczące COVID-19.
• Jeśli mam 60 lat lub więcej, sprawdziłem zalecenia dotyczące RSV.
• Wiem, czy byłem wcześniej szczepiony przeciw pneumokokom.
• Jeśli należę do grupy zwiększonego ryzyka, sprawdziłem profilaktykę półpaśca.
• Wiem, czy mam pełne szczepienia przeciw WZW B, MMR i innym chorobom istotnym w mojej sytuacji.
• Jeśli choruję przewlekle, sprawdziłem, czy moja choroba zmienia zalecenia dotyczące szczepień.
• Jeśli planuję podróż, sprawdziłem zalecenia dla kraju docelowego.

Jeśli pojawiło się kilka odpowiedzi „nie wiem”

Nie oznacza to, że masz zaległe szczepienia.

Być może wszystko jest aktualne, ale brakuje dokumentacji albo po prostu dawno nie wracałeś do tego tematu. W takiej sytuacji warto zacząć od IKP i starszych dokumentów, a brakujące informacje omówić z lekarzem lub farmaceutą.

Nie trzeba też robić wszystkiego podczas jednej wizyty. Najpierw uporządkuj historię, później ustal priorytety.

Sama wizyta zwykle nie wymaga specjalnego przygotowania. Nie trzeba przychodzić na czczo ani rutynowo wykonywać badań laboratoryjnych.

Warto natomiast znać listę przyjmowanych leków i powiedzieć podczas kwalifikacji o aktualnej infekcji, gorączce, alergiach oraz wcześniejszych nasilonych reakcjach po szczepieniach.

Jeżeli po szczepieniu pojawiają się typowe pytania – czy można ćwiczyć, kąpać się, iść do pracy albo czy po szczepieniu przeciw grypie można zarażać – odpowiedzi znajdziesz w osobnym poradniku.

Więcej: Jak przygotować się do szczepienia i co robić po szczepieniu?

Jeśli lista wydaje się długa, nie próbuj rozwiązywać wszystkiego naraz.

1. Sprawdź historię
Zaloguj się na IKP i poszukaj starszej dokumentacji.

2. Zobacz, co dotyczy właśnie Ciebie
Weź pod uwagę wiek, choroby przewlekłe, wcześniejsze szczepienia, ciążę, wykonywaną pracę oraz planowane podróże.

3. Ustal kolejny krok
Jeżeli brakuje informacji albo któreś szczepienie może wymagać uzupełnienia, omów sytuację z lekarzem lub farmaceutą.

Kalendarz szczepień dorosłego nie jest jedną listą obowiązującą wszystkich.

Zmienia się wraz z wiekiem, stanem zdrowia, historią wcześniejszych dawek i sytuacją życiową. Grypa wymaga corocznego przypomnienia, dawkę Tdap u wcześniej prawidłowo zaszczepionych dorosłych zaleca się co 10 lat, a wraz z wiekiem lub pojawieniem się chorób przewlekłych mogą nabierać znaczenia RSV, pneumokoki, półpasiec i inne szczepienia.

Dlatego zamiast próbować zapamiętać cały kalendarz, dobrze raz na jakiś czas zadać sobie proste pytanie:

„Czy wiem, które z moich szczepień są aktualne?”

Jeżeli nie - pierwszym krokiem nie musi być od razu szczepienie. Zacznij od historii, aktualnych zaleceń i ustalenia, czego rzeczywiście brakuje i czego potrzebujesz.

Artykuł ma charakter informacyjny. Nie zastępuje indywidualnej kwalifikacji do szczepienia ani konsultacji medycznej. Zalecenia mogą zależeć od wieku, stanu zdrowia, wcześniejszych szczepień, stosowanego leczenia i innych czynników ryzyka.

Jak sprawdzić, jakie szczepienia mam wykonane?

Zaloguj się na Internetowe Konto Pacjenta i wybierz „Profilaktyka” → „Szczepienia”. Starszych szczepień może tam nie być, jeśli nie zostały wpisane do elektronicznej dokumentacji, dlatego warto sprawdzić również książeczkę szczepień i wcześniejszą dokumentację medyczną.

Jak często dorosły powinien szczepić się przeciw tężcowi, błonicy i krztuścowi?

U osób, które wcześniej otrzymały pełne szczepienie podstawowe, zaleca się dawkę przypominającą szczepionki Tdap co 10 lat.

Czy szczepienie przeciw grypie trzeba powtarzać co roku?

Tak. Skład szczepionki jest aktualizowany na kolejne sezony, dlatego szczepienie przeciw grypie wykonuje się co roku.

Jakie szczepienia warto sprawdzić po 60. roku życia?

Oprócz grypy i dawek przypominających warto zweryfikować aktualne zalecenia dotyczące m.in. RSV, COVID-19, pneumokoków i półpaśca. Konkretne wskazania zależą od wieku, stanu zdrowia i historii wcześniejszych szczepień.

Czy można wykonać szczepienia w aptece?

Tak. Od lutego 2026 roku osoby dorosłe mogą w uprawnionych aptekach wykonywać szczepienia przeciw 18 chorobom. NFZ finansuje kwalifikację i podanie szczepionki.

Czy wszystkie szczepionki w aptece są bezpłatne?

Nie. NFZ finansuje usługę kwalifikacji i podania szczepionki, natomiast sam preparat może być bezpłatny, częściowo refundowany lub pełnopłatny – zależnie od szczepionki i uprawnień pacjenta.

Czy można wykonać kilka szczepień podczas jednej wizyty?

W wielu przypadkach tak. Możliwość jednoczesnego podania konkretnych szczepionek ocenia osoba kwalifikująca.

• Centrum e-Zdrowia / pacjent.gov.pl - Historia szczepień na Internetowym Koncie Pacjenta.
• Ministerstwo Zdrowia - zasady realizacji szczepień przeciw COVID-19 w sezonie 2026/2027.
• Narodowy Fundusz Zdrowia - szczepienia w aptekach dla dorosłych w 2026 r.
• NIZP PZH - Kalendarz szczepień dorosłych 2026 oraz kalendarze dla poszczególnych grup pacjentów.
• NIZP PZH - aktualne informacje dotyczące szczepień przeciw grypie, RSV, pneumokokom, półpaścowi oraz dawek przypominających Tdap.