*Produkty na liście rezerwacji leków na receptę:
Przejdź do rezerwacji
Próbka krwi

ANCA. Czym są przeciwciała ANCA? Jak wykonać badania i odczytać wynik ANCA? Sprawdź!

Przeciwciała ANCA, czyli przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów występują w części zapaleń naczyń o podłożu autoimmunologicznym- zapaleniach naczyń związanych z ANCA, i znajdują zastosowanie w ich diagnostyce. Najczęściej wykorzystywanym do ich oznaczania materiałem jest surowica krwi obwodowej. Kiedy wykonać badanie ANCA? Na czym polega? Jak odczytać wynik ANCA

Czym są przeciwciała ANCA?

Przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofilów są autoprzeciwciałami, które reagują swoiście z substancjami zawartymi w ziarnistościach neutrofilów, czyli granulocytów obojętnochłonnych. Granulocyty obojętnochłonne są najliczniejszym typem białych krwinek, biorą udział w nieswoistej odpowiedzi immunologicznej.

Jak dzielimy przeciwciała ANCA?

Podstawowy podział przeciwciał ANCA opiera się na typie fluorescencji jaki uwidacznia się w badaniu przeciwciał metodą immunofluorescencji pośredniej. Na tej podstawie wyróżnia się;

  • p-ANCA, czyli ANCA o typie okołojądrowym fluorescencji, których najważniejszym przedstawicielem są przeciwciała skierowane przeciw mieloperoksydazie (MPO), których identyfikacja znajduje zastosowanie w diagnostyce zapaleń naczyń,
  • c-ANCA, czyli ANCA o typie cytoplazmatycznym fluorescencji, których najważniejszym przedstawicielem są przeciwciała skierowane przeciw proteinazie 3 (PR3), których identyfikacja również znajduje zastosowanie w diagnostyce zapaleń naczyń,

Jak się przygotować do badania ANCA?

Badaniem stosowanym jako test przesiewowy wykrywający obecność ANCA w surowicy krwi oraz określającym typ świecenia- okołojądrowy lub cytoplazmatyczny, jest test immunofluorescencji pośredniej.

Drugim etapem, a według najnowszych zaleceń w części wskazań badaniem pierwszego wyboru, jest identyfikacja swoistości antygenowej przeciwciał, najczęściej w teście ELISA, rzadziej innymi metodami. W praktyce klinicznej na tym etapie wykrywa się przeciwciała przeciw mieloperoksydazie (MPO) i przeciw proteinazie 3 (PR3), które mają znaczenie w praktyce.

Rutynowym materiałem do oznaczenia przeciwciał ANCA jest surowica krwi obwodowej. Krew najczęściej pobierana jest z żyły odłokciowej. Do badania nie jest konieczne żadne przygotowanie, nie ma również konieczności pozostawania na czczo.

  1. Ibuprom Max Rapid 400 mg
    tabletki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe
    Cena od 14,59 zł
  2. Apap Migrena
    lek przeciwmigrenowy
    Cena od 18,99 zł
  3. Axoprofen Forte 400 mg
    tabletki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne
    Cena od 13,99 zł

Kiedy wykonać badanie ANCA?

Oznaczenie przeciwciał ANCA ma znaczenie w diagnostyce i różnicowaniu od innych jednostek zapaleń naczyń związanych z ANCA, do których należą:

  • ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń (GPA),
  • mikroskopowe zapalenie naczyń (MPA),
  • eozynofilowa ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń (EGPA).

W tych jednostkach obecność przeciwciał ANCA, a zwłaszcza konkretnych specyficznych antygenowo przeciwciał anty-MPO i anty-PR3 ma również znaczenie w prognozowaniu przebiegu choroby i ocenie ryzyka wystąpienia niektórych objawów.

Przeciwciała nie służą do monitorowania aktywności choroby - to najważniejszą rolę odgrywa ocena kliniczna.

Przeciwciała ANCA poza wspomnianymi zapaleniami naczyń mogą występować również w innych jednostkach chorobowych, a nawet pojawić się u osób zdrowych(p-ANCA), czy pod wpływem stosowania niektórych substancji.

I tak pośród innych przyczyn występowania przeciwciał ANCA wymienia się:

  • zapalenia naczyń niezwiązane z ANCA- choroba anty-GBM,
  • układowe choroby tkanki łącznej, takie jak na przykład toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, czy reumatoidalne zapalenie stawów,
  • nieswoiste zapalenia jelit - choroba Leśniowskiego i Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
  • choroby wątroby - stwardniające zapalenie dróg żółciowych, autoimmunologiczne zapalenie wątroby,
  • choroby zakaźne w tym gruźlicę, zakażenie wirusem HIV, trąd i inne,
  • reakcje polekowe np. po sulfasalazynie, hydralazynie, propyltiouracylu i innych,
  • reakcje po stosowaniu innych substancji np. kokainy,
  • inne jednostki chorobowe.

Ze względu na możliwość występowania przeciwciał ANCA w różnych jednostkach chorobowych i konieczność interpretacji wyniku łącznie z obrazem klinicznym oraz wynikami innych badań dodatkowych, wykonanie badania zalecane jest jedynie w przypadku podejrzenia zapalenia naczyń na podstawie konkretnych danych klinicznych. Dodatni wynik badania przy braku cech choroby nie stanowi podstawy postawienia żadnego rozpoznania a tym bardziej rozpoczęcia leczenia. Bardzo istotne jest, aby o celowości wykonania badania i jego interpretacji decydował lekarz specjalista.

Bibliografia

  • Nowak, P.Wiland, „Przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów” w Interna Szczeklika 2022, wyd. Medycyna Praktyczna 2022,
  • Fischer, I. Brzosko, H. Przepiera-Będzak, M. Brzosko „Diagnostyka serologiczna układowych zapaleń naczyń” w „Zapalenia naczyń w praktyce klinicznej- interdyscypilnarnie” wyd. PZWL, Warszawa 2022, s. 113-121
Udostępnij:

Autor Patrycja Królikiewicz-Kurek Zobacz profil
Absolwentka Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego na kierunku lekarskim. Zainteresowania zawodowe głównie w dziedzinie chorób wewnętrznych i reumatologii. Prywatnie miłośniczka literatury i pięknych krajobrazów.
Następna porada
Przewlekły ból stawów. Jakie są przyczyny i objawy bólu stawów? Jak leczyć i co stosować na przewlekły ból stawów? Sprawdź! Czytaj więcej