*Produkty na liście rezerwacji leków na receptę:
Przejdź do rezerwacji
Bole kostno-stawowe

Bruceloza. Jakie są przyczyny i objawy brucelozy? Jak leczyć bakterię Brucella? [Choroba odzwierzęca]

Jakie czynniki powodują brucelozę? Czy istnieje skuteczne leczenie? Czy choroba występuje w Polsce? Jak można się zarazić brucelozą? Poznaj najważniejsze fakty odnośnie tej choroby!

Czym jest bruceloza?

Bruceloza to zakaźna choroba odzwierzęca, wywoływana przez bakterie z rodzaju Brucella (rząd Rhizobiales).

W ostrej postaci brucelozy obserwowana jest między innymi gorączka, wymioty, bóle kostno-stawowe, zmiany skórne oraz zmiany neurologiczne. Konieczne jest wprowadzenie antybiotykoterapii oraz objęcie pacjenta specjalistyczną opieką lekarską.

Nieleczona bruceloza może przejść w formę przewlekłą, która wiąże się z wysokim ryzykiem wystąpienia zmian kostno-stawowych oraz zaburzeń neurologicznych. 

Bakterie Brucella - co o nich wiemy?

Patogeny wywołujące brucelozę to Gram-ujemne bakterie, które należą do rodzaju Brucella. Mają postać pałeczek (wielkość od 0,5 do 1,5 µm) i nie wytwarzają przetrwalników. Komórki bakteryjne nie posiadają otoczki ani rzęsek, zatem nie mają zdolności ruchu.

Chorobotwórcze względem człowieka są cztery gatunki:

  • Brucella melitensis,
  • Brucella suis,
  • Brucella abortus,
  • Brucella canis.

W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

Rezerwuarem bakterii Brucella są:

  • zwierzęta domowe, np. psy,
  • zwierzęta gospodarskie, np. kozy, owce, bydło,
  • dzika zwierzyna, np. sarny, jelenie, łosie, renifery, dziki, gryzonie,
  • ssaki morskie.

Do dróg zakażenia zaliczamy:

  • kontakt z chorymi zwierzętami lub ich wydalinami i wydzielinami,
  • spożywanie skażonego mięsa lub niepasteryzowanego mleka (droga pokarmowa)
  • wdychanie skażonego powietrza (droga wziewna),
  • kontakt z chorym człowiekiem (bardzo rzadko),
  • udokumentowano wrodzone zakażenia noworodków spowodowane transmisją przezłożyskową,
  • możliwe jest przenoszenie patogenów podczas transfuzji krwi oraz przeszczepu szpiku kostnego.

Po wniknięciu bakterii do organizmu są one fagocytowane przez komórki układu immunologicznego (głównie makrofagi), po czym przedostają się do węzłów chłonnych i ulegają namnożeniu. Następnie wraz z krwią docierają do stawów, narządów wewnętrznych i ośrodkowego układu nerwowego, gdzie powodują reakcję zapalną i zmiany patologiczne.

Na brucelozę może zachorować każdy z nas, jednak do szczególnej grupy ryzyka należą:

  • rolnicy,
  • weterynarze,
  • zootechnicy,
  • rzeźnicy,
  • pracownicy branży mleczarskiej.

Warto wiedzieć, że bruceloza jest często określana jako:

  • gorączka maltańska,
  • gorączka śródziemnomorska,
  • gorączka gibraltarska,
  • gorączka falująca.
  1. Cosma Cannabis Na Mięśnie i Stawy
    Cena od 89,99 zł Cena regularna 139,99 zł
  2. Bio Medical Pharma Hi!Collagen
    kolagen rybi w proszku
    Cena od 94,99 zł
  3. Solgar Ultimate Bone Support
    preparat wzmacniający kości i stawy
    Cena od 148,99 zł Cena regularna 178,99 zł
  4. StructuDose
    kapsułki wspomagające prawidłowe funkcjonowanie stawów
    Cena od 52,99 zł

Jakie są objawy brucelozy?

Okres inkubacji trwa od 1 do 4 tygodni, ale może wydłużyć się nawet do kilku miesięcy.

Choroba może mieć zróżnicowany przebieg kliniczny - możliwe jest występowanie bezobjawowej postaci choroby, jak ciężki przebieg w połączeniu z sepsą.

Choroba może występować jako:

  • bruceloza ostra, podczas której charakterystycznymi objawami są:
  • gorączka, której towarzyszą dreszcze i zlewne poty,
  • ogólne osłabienie,
  • nudności i wymioty,
  • biegunka lub zaparcia,
  • bóle głowy,
  • bóle mięśniowo-stawowe,
  • wysypka skórna,
  • u mężczyzn może wystąpić ból jąder,
  • zaburzenia słuchu,
  • zaburzenia neurologiczne w postaci drętwienia, mrowienia lub przeczulicy skórnej,
  • w badaniu obrazowym można zaobserwować powiększenie wątroby i śledziony,
  • może wystąpić zwolniona czynność serca oraz obniżone ciśnienie tętnicze.
  • bruceloza przewlekła, która stanowi skutek pierwotnego zakażenia lub jest efektem postaci ostrej.

Konsekwencją przewlekłej postaci brucelozy są zmiany w układzie kostno-stawowym (np. zmiany zwyrodnieniowo-zapalne) oraz powikłania neurologiczne. Chory może odczuwać przewlekłe zmęczenie oraz zgłaszać problemy z koncentracją. Dodatkowo często obserwowane jest zaburzenie słuchu. Niestety przewlekła postać brucelozy zwiększa ryzyko poronienia oraz wpływa na uszkodzenia narządów wewnętrznych, np. wątroby i serca. Nieleczona przewlekła postać choroby może prowadzić do kalectwa, a nawet śmierci (na poziomie od 2 do 5%).

Diagnostyka i leczenie brucelozy

 W rozpoznaniu choroby konieczny jest szczegółowy wywiad z pacjentem oraz przeprowadzenie specjalistycznych badań laboratoryjnych, takich jak:

  • metody serologiczne (np. test ELISA),
  • metody molekularne (np. PCR),
  • przydatne może być wykonanie EKG oraz badań radiologicznych klatki piersiowej i narządu ruchu.

W diagnozowaniu brucelozy należy wykluczyć występowanie chorób o podobnych objawach (np. grypa, mononukleoza, tularemia, dur brzuszny oraz niektóre nowotwory).

W leczeniu brucelozy stosowana jest antybiotykoterapia, w której wykorzystuje się przede wszystkim doksycyklinę.

Wielu specjalistów zaleca leczenie skojarzone:

  • potrójne (doksycyklina wraz z ryfampicyną oraz aminoglikozydem),
  • lub podwójne (doksycyklina wraz z aminoglikozydem, doksycyklina z ryfampicyną, chinolon wraz z ryfampicyną).

Konieczne może być też podawanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Chory często wymaga konsultacji w poradni neurologicznej, kardiologicznej, laryngologicznej oraz psychiatrycznej. 

W przypadku ostrej postaci brucelozy, szybkie zdiagnozowanie choroby i wdrożenie odpowiedniego leczenia powinno doprowadzić do całkowitego wyleczenia. Niestety przewlekła postać choroby może trwać kilka dekad i w konsekwencji prowadzić do kalectwa oraz zaburzeń neurologicznych.

Gdzie występuje bruceloza?

Bruceloza występuje powszechnie na całym świecie, jednak najwięcej przypadków odnotowywanych jest w regionie Morza Śródziemnego.

Sporadyczne przypadki diagnozowane są także w Polsce, a każdy potwierdzony przypadek wymaga zgłoszenia i rejestracji.

Dane dotyczące zachorowania na brucelozę są publikowane w raportach Zakładu Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH - PIB. Na podstawie dostępnych dokumentów wiadomo, że w 2022 roku na brucelozę w Polsce zachorowała 1 osoba, natomiast w bieżącym roku (2023) chorobę zdiagnozowano u 5 pacjentów (w okresie od 1 stycznia do 30 listopada).

Profilaktyka brucelozy - jak uniknąć zakażenia?

Niestety do chwili obecnej nie wprowadzono skutecznej szczepionki ochronnej dla ludzi, dlatego w walce z chorobą ważne jest przestrzeganie zasad higieny, szerzenie wiedzy na temat choroby oraz podejmowanie działań profilaktycznych.

W zapobieganiu brucelozy znaczenie ma odpowiednie jakość i bezpieczeństwo żywności pochodzenia zwierzęcego.

Należy unikać spożywania surowego lub niedogotowanego mięsa oraz niepasteryzowanego mleka. Kupujmy produkty tylko w sprawdzonych miejscach oraz dbajmy o właściwą higienę osobistą. Po kontakcie ze zwierzętami oraz przed przygotowaniem posiłku zawsze myjemy ręce i pamiętajmy o dezynfekcji powierzchni roboczych (np. blatów kuchennych).

Bibliografia

  • González-Espinoza, G., Arce-Gorvel, V., Mémet, S., & Gorvel, J. P. (2021). Brucella: Reservoirs and niches in animals and humans. Pathogens, 10(2), 186.
  • Lai, S., Chen, Q., & Li, Z. (2021). Human brucellosis: an ongoing global health challenge. China CDC Weekly, 3(6), 120.
  • Mizak, L., Gryko, R., Parasion, S., & Kwiatek, M. (2014). Bruceloza-zoonoza o światowym zasięgu. Życie Weterynaryjne, 89(01).
  • Raport pt. “Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w Polsce od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 r. oraz w porównywalnym okresie 2021 r.” (Zakładu Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH - PIB). Link: http://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2022/INF_22_12B.pdf (data dostępu: 30.11.2023)
  • Raport pt. “Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w Polsce od 1 stycznia do 30 listopada
  • 2023 r. oraz w porównywalnym okresie 2022 r.” (Zakładu Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru
  • NIZP PZH - PIB). Link: https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2023/INF_23_11B.pdf (data dostępu: 30.11.2023)
  • https://www.gov.pl/web/gis/bruceloza (data dostępu: 30.11.2023)
  • https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/brucellosis (data dostępu: 30.11.2023)
Udostępnij:

Autor Ewa Fiedorowicz Zobacz profil
Doktor nauk biologicznych w specjalności biochemia, biolog molekularny, aktywny nauczyciel akademicki i promotorka wielu prac dyplomowych, popularyzatorka nauki. Autorka i współautorka licznych prac naukowych publikowanych w międzynarodowych czasopismach. Przedmiotem jej zainteresowań są zagadnienia z zakresu biochemii medycznej, w tym nadwrażliwości pokarmowej. Pasjonatka wykorzystywania technik immunoenzymatycznych i hodowli komórek in vitro w badaniach naukowych.
Następna porada
Kampylobakterioza. Jakie są przyczyny i objawy kampylobakteriozy? Jak leczyć bakterię Campylobacter? [Choroba odzwierzęca] Czytaj więcej