Oparzenie słoneczne najczęściej objawia się zaczerwienieniem, pieczeniem, bolesnością i nadmiernym uciepleniem skóry. Objawy mogą nasilać się przez kilka lub kilkanaście godzin po ekspozycji na promieniowanie UV. Przy łagodnym oparzeniu należy zejść ze słońca, stopniowo schłodzić skórę, uzupełniać płyny i zastosować delikatny preparat nawilżający lub kojący. Pęcherze, rozległy obrzęk, gorączka, nudności, zawroty głowy lub zaburzenia świadomości wymagają pomocy medycznej.
Po zauważeniu pieczenia lub zaczerwienienia skóry:
Nie należy przekłuwać pęcherzy, odrywać łuszczącego się naskórka ani zakładać obcisłych ubrań na bolesną skórę.
Oparzenie słoneczne jest ostrym stanem zapalnym skóry wywołanym nadmierną ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe.
Za jego powstawanie odpowiada przede wszystkim promieniowanie UVB, ale także UVA uczestniczy w uszkadzaniu skóry i jej przedwczesnym starzeniu.
Do oparzenia może dojść nie tylko podczas opalania na plaży. Ryzyko występuje również podczas spaceru, pracy w ogrodzie, uprawiania sportu, pobytu w górach czy przebywania nad wodą. Śnieg, piasek i woda odbijają promieniowanie UV, zwiększając ekspozycję skóry.
Objawy nie zawsze pojawiają się natychmiast. Zaczerwienienie, ból i obrzęk mogą nasilać się przez kolejne godziny, a największe dolegliwości są często odczuwane dopiero po powrocie do domu. Powtarzające się oparzenia oraz intensywne, przerywane ekspozycje na UV zwiększają ryzyko czerniaka i innych nowotworów skóry.
Najczęstsze objawy obejmują:
Na jasnej skórze rumień jest zwykle wyraźnie czerwony lub różowy. Przy ciemniejszej karnacji zmiana koloru może być słabiej widoczna, dlatego warto zwracać uwagę również na ból, ciepło, obrzęk i nadwrażliwość skóry. Łagodne oparzenie zwykle poprawia się w ciągu około tygodnia.
Oparzenie I stopnia obejmuje powierzchowne warstwy skóry. Powoduje zaczerwienienie, pieczenie, bolesność i uczucie gorąca. Po kilku dniach skóra może zacząć się łuszczyć.
Łagodne oparzenie bez pęcherzy można zazwyczaj pielęgnować w domu. Konieczne jest jednak unikanie dalszej ekspozycji na słońce i obserwowanie, czy objawy nie zaczynają się nasilać.
Przy głębszym uszkodzeniu skóry mogą pojawić się pęcherze wypełnione płynem, wyraźny obrzęk oraz silniejszy ból. Pęcherzy nie wolno przekłuwać ani zdrapywać, ponieważ ich uszkodzenie zwiększa ryzyko zakażenia.
Rozległe, liczne lub bardzo bolesne pęcherze powinny zostać ocenione przez lekarza. Gojenie głębszego oparzenia może trwać dłużej niż tydzień, niekiedy nawet kilka tygodni.
Bardzo głębokie oparzenia słoneczne występują rzadko. Brak czucia, blada, sina lub ciemniejąca skóra, objawy martwicy albo rozległe rany wymagają pilnej pomocy lekarskiej.
Postępowanie zależy od rozległości oparzenia, stanu skóry i obecności pęcherzy. Na nieuszkodzoną, zaczerwienioną skórę można stosować lekkie preparaty przeznaczone do pielęgnacji skóry podrażnionej słońcem.
Skórę można schładzać:
Okład można ponawiać, gdy skóra ponownie zaczyna piec. Nie należy stosować bardzo zimnej wody ani lodu, ponieważ mogą dodatkowo podrażnić i uszkodzić skórę.
Po kąpieli skórę należy delikatnie osuszyć, bez pocierania. Preparat nawilżający najlepiej nałożyć, gdy pozostaje ona jeszcze lekko wilgotna.
Na łagodnie poparzoną skórę bez ran i pęcherzy można nakładać lekkie emulsje, pianki, żele lub balsamy o właściwościach nawilżających i kojących. W ich składzie mogą znajdować się między innymi:
Preparat powinien być przeznaczony do skóry podrażnionej i najlepiej pozbawiony intensywnych substancji zapachowych oraz alkoholu. Składniki te nie usuwają oparzenia natychmiast, ale mogą zmniejszać uczucie pieczenia, napięcia i suchości skóry.
Kosmetyków nie należy nakładać bezpośrednio na otwarte rany ani miejsca po pękniętych pęcherzach, chyba że produkt jest przeznaczony do stosowania na uszkodzoną skórę. W takiej sytuacji sposób pielęgnacji najlepiej ustalić z lekarzem lub farmaceutą.
Jeżeli oparzeniu towarzyszy ból lub gorączka, dorosła osoba może rozważyć zastosowanie dostępnego bez recepty leku przeciwbólowego, na przykład paracetamolu lub ibuprofenu, o ile nie występują przeciwwskazania do jego przyjmowania.
Lek należy stosować zgodnie z ulotką i nie przekraczać zalecanego dawkowania. Nie należy łączyć kilku preparatów zawierających tę samą substancję czynną. W przypadku chorób przewlekłych, ciąży, stosowania innych leków lub wątpliwości dotyczących przeciwwskazań warto poradzić się farmaceuty lub lekarza.
Oparzenie powoduje przemieszczenie części płynów w kierunku powierzchni skóry. Przy rozległych zmianach, wysokiej temperaturze otoczenia i intensywnym poceniu może to zwiększać ryzyko odwodnienia.
Po oparzeniu należy regularnie pić wodę. Warto ograniczyć alkohol, który może nasilać odwodnienie. Niepokojące są między innymi silne pragnienie, ciemny mocz, rzadsze oddawanie moczu, ból głowy, osłabienie i zawroty głowy.
Przeczytaj również: Objawy odwodnienia – jak je rozpoznać u dorosłych, dzieci i seniorów?
Pęcherz stanowi naturalną ochronę uszkodzonej skóry. Nie należy go przekłuwać, wyciskać ani odcinać tworzącego go naskórka. Takie działania zwiększają ryzyko zakażenia i mogą wydłużyć gojenie.
Jeżeli pęcherz pęknie samoistnie:
Żółta lub ropna wydzielina, narastający ból, nasilające się zaczerwienienie, gorąca skóra wokół rany albo gorączka wymagają konsultacji lekarskiej.
Przy oparzonej skórze nie należy:
Nie zaleca się również nakładania na oparzenie produktów spożywczych, takich jak masło, olej, jogurt, kefir, białko jaja czy miód nieprzeznaczony do zastosowania medycznego. Nie są to preparaty jałowe, a na uszkodzonej skórze mogą powodować podrażnienie lub zwiększać ryzyko zakażenia.
Pasty do zębów, spirytus i inne silnie drażniące substancje również nie powinny być stosowane na poparzoną skórę.
Łuszczenie zwykle rozpoczyna się kilka dni po oparzeniu. Jest skutkiem złuszczania uszkodzonych komórek naskórka. Nie należy przyspieszać tego procesu poprzez odrywanie skóry ani wykonywanie peelingów.
W okresie łuszczenia warto:
Świąd można łagodzić chłodnym okładem i regularnym nawilżaniem. Drapanie skóry może prowadzić do jej uszkodzenia i wtórnego zakażenia.
Łagodne oparzenie słoneczne najczęściej ustępuje w ciągu około 7 dni. Ból i pieczenie zwykle zmniejszają się wcześniej, natomiast zaczerwienienie, suchość i łuszczenie mogą utrzymywać się dłużej.
Oparzenia z pęcherzami goją się wolniej. Jeśli po kilku dniach nie widać poprawy, zmiany zaczynają się nasilać albo pojawiają się objawy zakażenia, potrzebna jest konsultacja lekarska.
Pomoc medyczna jest wskazana, gdy:
Oparzeniu słonecznemu może towarzyszyć przegrzanie, wyczerpanie cieplne lub udar cieplny.
Zaburzenia świadomości, dezorientacja, omdlenie, drgawki lub utrata przytomności są stanami alarmowymi i wymagają pilnego wezwania pomocy medycznej.
Po wygojeniu oparzenia warto przeanalizować, w jakiej sytuacji doszło do nadmiernej ekspozycji. Ochrona przeciwsłoneczna powinna obejmować nie tylko stosowanie preparatu z filtrem, lecz także ograniczanie czasu przebywania na słońcu.
Aby zmniejszyć ryzyko kolejnego oparzenia:
Opalenizna jest reakcją obronną skóry na uszkodzenie wywołane promieniowaniem UV. Nie chroni skutecznie przed dalszymi uszkodzeniami ani długofalowymi konsekwencjami ekspozycji na słońce.
Łagodne oparzenie słoneczne można zazwyczaj pielęgnować w domu poprzez schładzanie skóry, jej delikatne nawilżanie, uzupełnianie płynów i unikanie dalszej ekspozycji na promieniowanie UV. Nie należy stosować lodu, przekłuwać pęcherzy ani odrywać łuszczącego się naskórka. Rozległe pęcherze, gorączka, wymioty, zawroty głowy, zaburzenia świadomości lub objawy zakażenia wymagają pomocy medycznej.
Nie istnieje sposób, który natychmiast cofnie uszkodzenie skóry. Najważniejsze jest zejście ze słońca, stopniowe schłodzenie skóry, picie wody i zastosowanie delikatnego preparatu nawilżającego na nieuszkodzoną skórę.
Nie. Lód i zamrożone okłady mogą dodatkowo uszkodzić skórę. Bezpieczniejszy jest chłodny prysznic lub okład zwilżony chłodną wodą.
Preparat z dekspantenolem może być stosowany na łagodnie oparzoną, nieuszkodzoną skórę, jeśli zgodnie z informacją producenta jest przeznaczony do takiego zastosowania. Może zmniejszać suchość, napięcie i uczucie pieczenia.
Żel lub lekki preparat z aloesem może przynosić uczucie chłodzenia i ukojenia. Należy wybierać produkty przeznaczone do skóry podrażnionej, najlepiej bez alkoholu i intensywnych substancji zapachowych.
Nie. Pęcherz chroni uszkodzoną skórę przed drobnoustrojami. Jego przekłucie zwiększa ryzyko zakażenia i może wydłużyć gojenie.
Nie należy odrywać łuszczącego się naskórka ani wykonywać peelingu. Skórę warto delikatnie myć i regularnie nawilżać, pozwalając jej złuszczać się naturalnie.
Nie. Poparzoną skórę należy chronić przed bezpośrednim słońcem aż do całkowitego wygojenia. Kolejna ekspozycja może nasilić uszkodzenie i wydłużyć czas regeneracji.
Rozległemu lub głębszemu oparzeniu mogą towarzyszyć gorączka, dreszcze, osłabienie, nudności i ból głowy. Takie objawy mogą również wskazywać na przegrzanie lub udar cieplny i wymagają konsultacji medycznej.
Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.
