Ból głowy w upalny dzień często kojarzy się z odwodnieniem, zbyt długim przebywaniem na słońcu albo przegrzaniem organizmu. W wielu przypadkach rzeczywiście ma związek z wysoką temperaturą, utratą płynów, zmęczeniem, niewyspaniem lub intensywnym wysiłkiem. Nie zawsze jednak można go zbagatelizować.
Jeśli ból głowy jest nagły, bardzo silny, towarzyszą mu zaburzenia widzenia, mowy, równowagi, drętwienie, osłabienie kończyn, sztywność karku, wysoka gorączka, utrata przytomności albo objawy udaru cieplnego, potrzebna jest pilna pomoc medyczna. Sprawdź, kiedy ból głowy w upał może być objawem odwodnienia lub przegrzania, a kiedy wymaga szybkiej konsultacji z lekarzem.
Wysoka temperatura obciąża organizm. Gdy jest gorąco, ciało próbuje się chłodzić, m.in. przez pocenie i rozszerzanie naczyń krwionośnych. Jeśli jednocześnie za mało pijemy, dużo się pocimy, przebywamy na słońcu albo intensywnie się ruszamy, może dojść do utraty wody i elektrolitów. Jednym z pierwszych sygnałów może być właśnie ból głowy.
Ból głowy w upał może być związany z:
Sam ból głowy nie mówi jeszcze, co dokładnie się dzieje. Ważne jest to, kiedy się pojawił, jak szybko narasta, gdzie jest zlokalizowany, czy występują inne objawy i czy poprawia się po odpoczynku, nawodnieniu oraz schłodzeniu organizmu.
Odwodnienie to jedna z najczęstszych przyczyn złego samopoczucia podczas upału. Może wystąpić po wielu godzinach bez odpowiedniej ilości płynów, po wysiłku, po podróży, przy biegunce, wymiotach, gorączce lub intensywnym poceniu.
Na ból głowy związany z odwodnieniem mogą wskazywać:
W łagodnym odwodnieniu ból głowy może stopniowo ustępować po odpoczynku w chłodnym miejscu i regularnym piciu płynów małymi porcjami. Jeśli jednak pojawiają się wymioty, omdlenie, zaburzenia świadomości, bardzo mała ilość moczu albo brak poprawy, potrzebna jest konsultacja medyczna.
Przegrzanie organizmu może pojawić się wtedy, gdy ciało nie nadąża z oddawaniem ciepła. Dzieje się tak zwłaszcza podczas upału, pracy fizycznej, treningu, długiego spaceru w pełnym słońcu lub pobytu w dusznym pomieszczeniu.
Na przegrzanie mogą wskazywać:
W takiej sytuacji należy przerwać aktywność, przejść do chłodnego lub zacienionego miejsca, rozluźnić ubranie, odpocząć i uzupełniać płyny małymi łykami. Pomocne może być także schładzanie ciała, np. chłodnymi okładami lub spryskiwaniem skóry wodą.
Wyczerpanie cieplne to stan związany z utratą płynów i soli mineralnych oraz nadmiernym obciążeniem organizmu wysoką temperaturą. Może poprzedzać udar cieplny, dlatego nie wolno go lekceważyć.
Objawy wyczerpania cieplnego mogą obejmować:
Jeśli osoba z takimi objawami szybko trafi do chłodnego miejsca, zacznie odpoczywać, będzie schładzana i będzie pić płyny małymi porcjami, jej stan powinien się poprawiać. Brak poprawy, nasilanie objawów lub pojawienie się zaburzeń świadomości wymaga pilnej pomocy.
Udar cieplny jest stanem zagrożenia życia. Może wystąpić po długim przebywaniu w wysokiej temperaturze, ale także podczas wysiłku fizycznego w upale. Ból głowy może być jednym z objawów, ale zwykle nie jest jedynym problemem.
Objawy, które mogą wskazywać na udar cieplny, to:
W przypadku podejrzenia udaru cieplnego trzeba wezwać pomoc medyczną pod numer 112 lub 999. Do czasu przyjazdu pomocy należy przenieść osobę w chłodne miejsce, zdjąć nadmiar odzieży i rozpocząć chłodzenie ciała. Osobie nieprzytomnej, splątanej lub wymiotującej nie wolno podawać nic do picia.
Sytuacja |
Co może wskazywać na przyczynę? |
Co zrobić? |
|---|---|---|
| Ból głowy po kilku godzinach bez picia | pragnienie, suchość w ustach, ciemny mocz, osłabienie | przejść w chłodne miejsce, pić małymi porcjami, obserwować objawy |
| Ból głowy po słońcu lub wysiłku | zawroty głowy, zmęczenie, pocenie, nudności, skurcze mięśni | przerwać aktywność, odpocząć, schładzać ciało, uzupełniać płyny |
| Ból głowy z dezorientacją lub omdleniem | splątanie, utrata przytomności, drgawki, bardzo wysoka temperatura | wezwać 112 lub 999, rozpocząć chłodzenie |
| Ból głowy nagły i najsilniejszy w życiu | gwałtowny początek, bardzo duże natężenie, możliwe wymioty lub objawy neurologiczne | pilna pomoc medyczna |
| Ból głowy z objawami neurologicznymi | zaburzenia mowy, widzenia, równowagi, drętwienie, osłabienie kończyn | pilna pomoc medyczna |
Nie każdy ból głowy w upał wynika z odwodnienia lub przegrzania. Wysoka temperatura może „przykryć” inne przyczyny, dlatego trzeba zwrócić uwagę na objawy alarmowe.
Pilnej pomocy medycznej wymaga ból głowy, który:
W takich sytuacjach nie należy czekać na działanie domowych metod ani zakładać, że to tylko skutek upału.
Dzieci odwadniają się i przegrzewają szybciej niż dorośli. Nie zawsze potrafią też precyzyjnie opisać ból głowy, dlatego ważna jest obserwacja zachowania.
Niepokojące objawy u dziecka to:
Jeśli dziecko skarży się na ból głowy po upale, trzeba przenieść je do chłodnego miejsca, podawać płyny małymi porcjami i obserwować, czy stan się poprawia. Pilnej konsultacji wymaga ból głowy z wymiotami, sztywnością karku, zaburzeniami świadomości, drgawkami, urazem głowy, wysoką gorączką lub szybkim pogorszeniem stanu.
U seniorów ból głowy w upał może być związany z odwodnieniem, przegrzaniem, spadkiem lub wzrostem ciśnienia, chorobami przewlekłymi albo działaniem leków. Osoby starsze często odczuwają mniejsze pragnienie, dlatego mogą pić za mało, nawet jeśli organizm potrzebuje płynów.
U seniora szczególnie niepokojące są:
Takich objawów nie należy tłumaczyć wyłącznie wiekiem ani pogodą. W upały seniorzy, osoby z chorobami serca, cukrzycą, chorobami nerek i osoby przyjmujące leki moczopędne wymagają szczególnej obserwacji.
Jeśli ból głowy jest łagodny lub umiarkowany i pojawił się po upale, wysiłku albo zbyt małej ilości płynów, można zacząć od prostych działań.
Warto:
Jeżeli ból głowy nie ustępuje, nasila się lub pojawiają się objawy neurologiczne, wymioty, omdlenie, wysoka gorączka, zaburzenia świadomości albo podejrzenie udaru cieplnego, trzeba skontaktować się z lekarzem lub wezwać pomoc.
Wiele osób sięga po lek przeciwbólowy, gdy pojawia się ból głowy. W upał najpierw trzeba jednak ocenić, czy przyczyną nie jest odwodnienie, przegrzanie lub stan wymagający pilnej pomocy. Sam lek przeciwbólowy nie rozwiąże problemu, jeśli organizm jest przegrzany lub odwodniony.
Nie należy traktować leku przeciwbólowego jako sposobu na kontynuowanie wysiłku, pracy na słońcu albo dalszego przebywania w wysokiej temperaturze. Jeśli ból jest silny, nagły, nietypowy, towarzyszą mu wymioty, zaburzenia widzenia, mowy, równowagi, drętwienie, osłabienie, sztywność karku, omdlenie lub dezorientacja, potrzebna jest pilna ocena medyczna.
Osoby z chorobami przewlekłymi, chorobami nerek, wątroby, żołądka, przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, kobiety w ciąży oraz rodzice małych dzieci powinni dobierać leki przeciwbólowe ostrożnie i zgodnie z ulotką lub zaleceniem lekarza czy farmaceuty.
Profilaktyka ma duże znaczenie, zwłaszcza u osób, które często źle znoszą wysokie temperatury albo mają migreny, choroby przewlekłe lub skłonność do odwodnienia.
W czasie upałów warto:
Osoby, u których upał wywołuje migrenę, powinny szczególnie dbać o regularny sen, posiłki, nawodnienie i unikanie gwałtownych zmian temperatury, np. przechodzenia z pełnego słońca do bardzo mocno klimatyzowanego pomieszczenia.
W domowej lub wakacyjnej apteczce pomocne mogą być produkty i akcesoria wspierające nawodnienie oraz schładzanie organizmu. Warto rozważyć doustne płyny nawadniające lub elektrolity, szczególnie przy ryzyku odwodnienia, biegunce, wymiotach, gorączce, intensywnym poceniu albo wysiłku fizycznym. Przydatny może być również termometr oraz kompres żelowy lub chłodzący okład.
Nie są to jednak produkty „na udar cieplny”. Jeśli pojawiają się zaburzenia świadomości, omdlenie, drgawki, bardzo wysoka temperatura ciała, szybkie pogorszenie stanu ogólnego lub brak poprawy po schłodzeniu, trzeba wezwać pomoc medyczną.
Ból głowy w upał najczęściej wiąże się z odwodnieniem, utratą elektrolitów, przegrzaniem, wysiłkiem fizycznym, ekspozycją na słońce, niewyspaniem lub migreną. Jeśli towarzyszy mu pragnienie, suchość w ustach, ciemny mocz, osłabienie i zawroty głowy, możliwą przyczyną jest odwodnienie. Jeśli pojawiają się nudności, skurcze mięśni, szybki oddech, obfite pocenie i narastające zmęczenie, trzeba brać pod uwagę przegrzanie lub wyczerpanie cieplne.
Najbardziej niebezpieczne są objawy sugerujące udar cieplny albo inną nagłą chorobę: dezorientacja, utrata przytomności, drgawki, zaburzenia mowy, widzenia lub równowagi, niedowład, sztywność karku, bardzo wysoka gorączka, nagły i najsilniejszy ból głowy w życiu. W takich sytuacjach należy pilnie wezwać pomoc medyczną.
Nie. Odwodnienie jest częstą przyczyną bólu głowy w upał, ale ból może być też związany z przegrzaniem, migreną, infekcją, wysokim ciśnieniem, wysiłkiem fizycznym, brakiem snu lub innym problemem zdrowotnym. Ważne są objawy towarzyszące i reakcja organizmu na odpoczynek, nawodnienie oraz schłodzenie.
Na odwodnienie mogą wskazywać: pragnienie, suchość w ustach, ciemny mocz, rzadsze oddawanie moczu, osłabienie, senność, zawroty głowy i skurcze mięśni. Jeśli ból pojawił się po kilku godzinach bez picia, po wysiłku lub podczas upału, odwodnienie jest jedną z możliwych przyczyn.
Niebezpieczny może być ból głowy nagły, bardzo silny, najsilniejszy w życiu albo taki, któremu towarzyszą: zaburzenia mowy, widzenia lub równowagi, drętwienie, niedowład, dezorientacja, utrata przytomności, drgawki, sztywność karku, wysoka gorączka, uporczywe wymioty lub objawy udaru cieplnego.
Należy zejść ze słońca, przejść do chłodnego miejsca, przerwać wysiłek, rozluźnić ubranie, pić płyny małymi łykami i schładzać ciało. Jeśli ból nie ustępuje, nasila się albo pojawiają się objawy alarmowe, trzeba skontaktować się z lekarzem lub wezwać pomoc.
Tak. Ból głowy może wystąpić przy udarze cieplnym, ale zwykle towarzyszą mu także inne objawy, np. bardzo wysoka temperatura ciała, nudności, wymioty, szybkie tętno, szybki oddech, dezorientacja, zaburzenia świadomości, drgawki lub utrata przytomności. To stan wymagający pilnej pomocy medycznej.
Jeśli ból jest łagodny i dziecko szybko wraca do formy po odpoczynku, nawodnieniu i schłodzeniu, można je obserwować. Pilnej konsultacji wymaga ból głowy z wymiotami, wysoką gorączką, sztywnością karku, sennością, zaburzeniami kontaktu, drgawkami, omdleniem, urazem głowy lub szybkim pogorszeniem stanu.
Tak. U seniorów odwodnienie i przegrzanie mogą przebiegać nietypowo. Niepokojące są zwłaszcza: dezorientacja, nagłe osłabienie, senność, chwiejny chód, omdlenie, duszność, ból w klatce piersiowej, zaburzenia mowy lub widzenia. W takich sytuacjach potrzebna jest szybka pomoc medyczna.
