*Produkty na liście rezerwacji leków na receptę:
Przejdź do rezerwacji
Ból brzucha

Endometrioza. Co stosować na endometriozę? Jakie suplementy przyjmować chorując na endometriozę? Sprawdź!

Endometrioza to choroba, która dotyka wiele kobiet, a większość z nich nawet przez kilka lat pozostaje nieświadoma przyczyn swoich objawów. Również wśród lekarzy endometrioza nie jest powszechnie znana. Okazuje się jednak, że naukowcy ciągle badają potencjalne przyczyny endometriozy oraz wpływ różnych składników diety na jej leczenie. Co stosować na endometriozę? Jakie suplementy przyjmować, aby wspomóc leczenie endometriozy?

Czym jest endometrioza?

Endometrioza jest chorobą występującą u kobiet, która polega na obecności tkanki podobnej do błony śluzowej macicy (endometrium) poza macicą. Charakteryzuje się przeważnie silnym bólem, który zmniejsza jakość życia pacjentki. Średnio od pojawienia się pierwszych objawów do postawienia diagnozy mija nawet 10 lat. Niestety czasami mało specyficzne objawy skłaniają pacjentkę do poszukiwania pomocy u innych specjalistów niż ginekolog.

Nacieki endometrialne mogą występować w:

  • jajnikach,
  • jajowodach,
  • pochwie,
  • otrzewnej miednicy,
  • jelitach,
  • pęcherzu moczowym.

Ogniska endometrialne mogą znajdować się także poza jamą macicy, ale w jej ścianie, czyli mięśniówce. Wówczas mówimy o tak zwanej adenomiozie.

Jakie są objawy endometriozy?

Endometrioza może charakteryzować się silnym bólem:

  • podczas krwawienia miesięcznego,
  • okołoowulacyjnym,
  • podczas stosunku (dyspareunia),
  • w trakcie oddawania moczu, czyli dyzuria (występuje rzadziej),
  • podczas oddawania stolca.

Jednak zdarza się, że pacjentka nie odczuwa dolegliwości bólowych. Może jednak skarżyć się na szereg innych objawów takich jak między innymi:

  • nieregularne cykle menstruacyjne,
  • obfite krwawienia miesięczne,
  • zmęczenie,
  • dysbioza jelitowa,
  • problemy ze snem,
  • ból głowy,
  • parcie na mocz,
  • zaparcia,
  • lęk,
  • depresja.

Niestety u wielu pacjentek występują także problemy z zajściem i utrzymaniem ciąży. Zdarzają się poronienia i ciąże pozamaciczne. Czasami dopiero problemy z zajściem w ciążę i/lub poronienia naprowadzają ginekologa na odpowiednią diagnozę - podstępnej endometriozy.

Zachodni, szybki styl życia i pogoń za karierą często odbija się na naszym odżywianiu i zdrowiu. Dodatkowo jesteśmy otoczeni niezdrową, wysokoprzetworzoną żywnością, odgrzewanymi posiłkami, a także produktami nafaszerowanymi wręcz dioksynami czy pestycydami. W dzisiejszych czasach kobietom coraz trudniej jest zajść w ciążę, a naukowcy jako przyczynę podają między innymi nasz obecny styl życia i dietę.

Okazuje się, że terapia żywieniowa zajmuje bardzo istotne miejsce w leczeniu endometriozy. Nie jest ona w stanie całkowicie zastąpić konwencjonalnego leczenia, które często polega po prostu na laserowym usunięciu ognisk endometriozy podczas laparoskopii. Jednak suplementacja i odpowiednia dieta mogą w zdecydowany sposób przyczynić się do wsparcia podstawowego leczenia.

Witamina D a endometrioza

Od lat znane jest działanie wzmacniające witaminy D na kości. Udowodniono także, że witamina słońca działa przeciwzapalnie, a także wzmacnia naszą odporność. Może również zmniejszać ryzyko depresji. Ponadto, witamina D obniża stężenie cytokin prozapalnych takich jak:

  • TNF- α (czynnik martwicy nowotworów),
  • IL-6 (interleukina 6),

które są zaangażowane w rozwój endometriozy.

Witaminę D pozyskujemy głównie podczas syntezy skórnej, gdy wystawiamy nasze ciało na działanie promieni słonecznych. Jednak w okresie jesienno-zimowym, gdy zażywamy zdecydowanie mniej kąpieli słonecznych, powinniśmy zadbać o odpowiednią jej suplementację.

  1. D-Vitum 400 j.m. Witaminy D DHA
    witamina D w kapsułkach twist-off
    Cena od 54,99 zł
  2. Avet Pharma Tran z Rekina
    kapsułki z olejem z wątroby rekina
    Cena od 15,99 zł
  3. Swanson Witamina D3 2000 IU z Olejem z Kokosa
    witamina D w kapsułkach
    Cena od 18,99 zł

Kwasy omega a endometrioza

Kwasy omega, czyli tak zwane wielonienasycone kwasy tłuszczowe (PUFA) są niezbędne do prawidłowego działania naszego układu odpornościowego. Niektóre z nich musimy dostarczać wraz z pożywieniem jak na przykład kwas dokozaheksanowy (DHA), czyli Niezbędny Nienasycony Kwas Tłuszczowy (NNKT).

Okazuje się, że kwasy omega mają działanie przeciwzapalne i mogą odgrywać dużą rolę w zapobieganiu i leczeniu endometriozy, co potwierdziły liczne badania. Zwiększona podaż kwasów omega-3 w stosunku do omega-6 spowodowała zmniejszenie przeżywalności komórek endometrium. Co więcej, suplementacja kwasami omega-3 przyczyniła się do zmniejszenia bólu związanego z endometriozą w badaniach na zwierzętach.

Spośród wszystkich suplementów diety, działanie kwasów omega w zapobieganiu i leczeniu endometriozy jest jak dotąd najlepiej przebadane. Jeśli nie dostarczamy naszemu organizmowi ich odpowiedniej ilości (przynajmniej 2 posiłki rybne tygodniowo) wówczas możemy skorzystać z suplementów diety jak tran w płynie czy w kapsułkach.

  1. Ekamedica Olej z Pestek Moreli Z Witaminą E
    olejek doustny
    Cena od 20,99 zł
  2. Ekamedica Olej z Ogórecznika
    olejek doustny
    Cena od 33,99 zł Cena regularna 40,99 zł
  3. Ekamedica Olej z Czarnuszki
    olej z czarnuszki
    Cena od 24,99 zł Cena regularna 28,99 zł

Kurkumina a endometrioza

Kurkumina jest związkiem polifenolowym wyizolowanym z kurkumy, czyli kłącza ostryżu długiego. Ta intensywnie żółta przyprawa stosowana jest przede wszystkim w kuchni indyjskiej jako jeden ze składników curry.

W badaniach potwierdzono, że kurkumina:

  • zmniejsza produkcję estrogenów, przyczyniając się do hamowania rozwoju endometriozy,
  • hamuje stan zapalny, blokując ekspresję cytokin prozapalnych,
  • zmniejsza przyleganie i angiogenezę zmian endometrialnych, czyli ich wzrost.

Kurkuminę możemy z powodzeniem stosować w kuchni jako przyprawę, a także jako suplement diety na przykład w kapsułkach.

Magnez a endometrioza

W badaniach wykazano, że magnez:

  • działa rozkurczająco na mięśniówkę gładką, co może zapobiegać “wstecznej menstruacji”, czyli cofaniu się tkanki endometrialnej jajowodami do jamy otrzewnej,
  • może obniżać poziom interleukiny 6 i VEGF (czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego), co hamuje angiogenezę i rozrost zmian endometrialnych.

Co więcej, badania laboratoryjne nie zawsze odzwierciedlają prawdziwy poziom magnezu w naszym organizmie, dlatego warto włączyć go chociaż okresowo podczas terapii endometriozy, zwłaszcza jeśli nie spożywamy go w diecie.

Do naturalnych źródeł magnezu zaliczamy:

  • orzechy,
  • produkty zbożowe (zwłaszcza kasza gryczana),
  • rośliny strączkowe,
  • gorzka czekolada,
  • szpinak.
  1. Olimp Chela Mag B6 Forte Shot Smak Pomarańczowy
    magnez w płynie
    Cena od 4,99 zł Cena regularna 5,99 zł
  2. Oleofarm Mag-Vitum B6 Shot Płyn
    magnez w płynie
    Cena od 6,49 zł
  3. Oleofarm Mag-Vitum B6 Ashwagandha Shot Płyn
    magnez w płynie
    Cena od 7,99 zł
  4. Naturell Magnez Organiczny+
    magnez w kapsułkach
    Cena od 39,99 zł
  5. Magleq B6 Max Tabletki powlekane
    magnez w tabletkach
    Cena od 20,99 zł Cena regularna 23,99 zł

N-acetylocysteina a endometrioza

N-acetylocysteina (NAC) znana jest w medycynie jako środek stosowany w zatruciach paracetamolem, a także lek mukolityczny. Okazuje się jednak, że związek ten wykazuje silne działanie przeciwutleniające i może być stosowany z powodzeniem w endometriozie. W badaniach N-acetylocysteina:

  • hamowała namnażanie komórek nowotworowych, w tym także komórek endometrium,
  • blokowała działanie białek zapalnych,
  • obniżała poziom TNF- α, COX-2,
  • zmniejszała ogniska endometrialne.

Sugeruje się, że w przyszłości NAC może zostać wykorzystane również w celu zmniejszenia dolegliwości bólowych u pacjentek z endometriozą. Wykazano także, że połączenie N-acetylocysteiny z kwasem alfa-liponowym i bromelainą wykazuje silne właściwości przeciwzapalne w endometriozie.

N-acetylocysteina dostępna jest jako suplement diety w kapsułkach.

Resweratrol a endometrioza

Resweratrol to silny przeciwutleniacz, który znajduje się przede wszystkim w skórce winogron. Z tego powodu jego duże stężenie występuje w czerwonym winie. Istnieje wiele badań, w których potwierdzono działanie tego związku:

  • przeciwnowotworowe,
  • przeciwzapalne,
  • przeciwmiażdżycowe.

Zbadano także wpływ resweratrolu na przebieg endometriozy i okazało się, że powoduje on:

  • spadek poziomu MMP-2 i MMP-9, czyli metaloproteinaz, które indukują stan zapalny i biorą udział w rozwoju nowotworu złośliwego,
  • zmniejszenie poziomu VEGF, czyli czynnika odpowiedzialnego za rozrost zmian endometrialnych.

Jednak w randomizowanym badaniu kontrolowanym nie wykazano działania przeciwbólowego resweratrolu. Potrzebujemy więcej badań nad wpływem resweratrolu na rozwój endometriozy. Na obecną chwilę może on stanowić jedynie terapię wspomagającą, dlatego wypicie kieliszka czerwonego wina raz na jakiś czas powinno zadziałać na naszą korzyść.

Resweratrol dostępny jest także pod postacią soków, kropli czy kapsułek.

Witamina C i witamina E a endometrioza

Naszą dietę warto także uzupełnić zarówno w witaminę C i E.

Witamina C należy do najsilniejszych przeciwutleniaczy w naszym organizmie, a występuje głównie w owocach cytrusowych. Nie jesteśmy w stanie wytwarzać jej sami, dlatego musimy dostarczać ją wraz z pożywieniem lub w postaci suplementów diety. Udowodniono, że witamina C:

  • zmniejsza objętość torbieli endometrialnych,
  • ogranicza postęp ognisk endometrialnych.

Niestety jak dotąd istnieje niewiele badań dokumentujących wpływ witaminy C na rozwój endometriozy u kobiet. Dysponujemy głównie badaniami in vitro lub na zwierzętach. Warto jednak zadbać o dostarczenie odpowiedniej ilości witaminy C ze względu na jej udowodnione działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne.

Witamina E występuje głównie w:

  • olejach roślinnych,
  • orzechach,
  • nasionach,
  • owocach i warzywach.

Witamina E działa również przeciwutleniająco, a jej niski poziom stwierdzono u kobiet chorujących na endometriozę.

Sugeruje się, że stres oksydacyjny może być jedną z głównych przyczyn różnego rodzaju bólu w tym także przewlekłego bólu towarzyszącego endometriozie. Z tego powodu tak ważne jest uzupełnienie naszej diety w naturalne antyoksydanty, a więc między innymi witaminę C i E. W jednym z wielu badań wykazano, że łączne podawanie tych witamin pacjentkom z endometriozą zmniejszyło u nich przewlekły ból miednicy aż o 43%. Nastąpiła także poprawa w zakresie bolesnego miesiączkowania i bólu podczas stosunku.

Zarówno witamina C i E dostępne są także na rynku pod postacią leków i suplementów diety. Pamiętajmy jednak, żeby nie przekraczać maksymalnych dawek dobowych tych składników. Zbyt wysokie dawki witaminy C (powyżej 1000 mg na dobę) mogą powodować odkładanie szczawianów w nerkach i prowadzić do kamicy nerkowej.

Olej z rokitnika i dziurawca zwyczajnego

Rokitnik zwyczajny (Hippophae rhamnoides) to roślina występująca w naszym kraju na wybrzeżu Bałtyku. Ceniona jest przede wszystkim za swoje właściwości:

  • przeciwstarzeniowe (jest bogatym źródłem przeciwutleniaczy),
  • immunostymulujące,
  • przeciwnowotoworowe,
  • przeciwbakteryjnych.

Rokitnik zwyczajny to doskonałe źródło witaminy C, ale także karotenoidów, flawonoidów, kwasów organicznych, witaminy E i innych związków czynnych.

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) jest szczególnie znany ze swoich właściwości przeciwdepresyjnych, a także:

  • rozkurczających,
  • przeciwzapalnych,
  •  

W jednym z eksperymentów wykorzystano mieszankę oleju z rokitnika i dziurawca by ocenić ich wpływ na endometriozę u szczurów.

Szczurom wszyto warstwę endometrium w jamę brzuszną i podzielono je losowo na 3 grupy:

  • kontrolną, która nie otrzymywała leczenia,
  • referencyjną, której raz w tygodniu podawano octan busereliny (lek stosowany w endometriozie),
  • eksperymentalną, której podawano mieszankę oleju z dziurawca i rokitnika.

Po 28 dniach badania okazało się, że w grupie kontrolnej doszło do znacznego rozrostu implantu, a w grupach z octanem busereliny i olejami do znacznego ich zmniejszenia. W tych grupach doszło także do spadku:

  • TNF- α (czynnik martwicy nowotworów)
  • VEGF (czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego)
  • IL-6 (interleukina 6),

które biorą udział w patogenezie endometriozy. 

Okazuje się zatem, że związki zawarte w oleju z rokitnika i dziurawca mogą wpływać na zmniejszenie postępu choroby.

Pamiętajmy jednak, że wiele produktów z olejem z tych ziół występuje jako oleje do stosowania zewnętrznego i tych nie należy spożywać. Ponadto, zioła również wchodzą w liczne interakcje i jeśli przyjmujemy inne leki, należy przed zastosowaniem ziół skontaktować się ze swoim lekarzem lub farmaceutą. Dziurawiec może między innymi zmniejszać skuteczność leków antykoncepcyjnych, a także wywołać zespół serotoninowy, jeśli przyjmowany jest z lekami przeciwdepresyjnymi.

Podsumowując, mimo, że endometrioza jest jeszcze słabo poznaną chorobą, a cierpi na nią wiele kobiet, trwają intensywne badania nad znalezieniem alternatywnych terapii tego schorzenia. Okazuje się jednak, że ważna jest także odpowiednia dieta i suplementacja. O potencjalną rolę w leczeniu endometriozy podejrzewa się także cynk, kwercetynę, probiotyki, kwas α-liponowy i selen, które dały już obiecujące wyniki w badaniach.  Najwięcej dowodów na działanie terapeutyczne w endometriozie mają z kolei kwasy omega, witamina D, kurkumina i N-acetylocysteina.

Bibliografia

  • Yalçın Bahat P., Ayhan I., Üreyen Özdemir E., İnceboz Ü., Oral E., Dietary supplements for treatment of endometriosis: A review, Acta Biomed., 2022.
  • İlhan M., Süntar İ., Demirel M.A., Yeşilada E., Keleş H., Küpeli Akkol E., A mixture of St. John's wort and sea buckthorn oils regresses endometriotic implants and affects the levels of inflammatory mediators in peritoneal fluid of the rat: A surgically induced endometriosis model, Taiwan J Obstet Gynecol., 2016.
  • Gazvani M.R., Smith L., Haggarty P., Fowler P.A., Templeton A., High omega-3:omega-6 fatty acid ratios in culture medium reduce endometrial-cell survival in combined endometrial gland and stromal cell cultures from women with and without endometriosis, Fertil Steril., 2001.
  • Pereira F.E.X.G., Medeiros F.D.C., Rocha H.A.L., Silva K.S.D., Effects of omega-6/3 and omega-9/6 nutraceuticals on pain and fertility in peritoneal endometriosis in rats, Acta Cir Bras., 2019.
  • Agostinis C., Zorzet S., De Leo R., Zauli G., De Seta F., Bulla R., The combination of N-acetyl cysteine, alpha-lipoic acid, and bromelain shows high anti-inflammatory properties in novel in vivo and in vitro models of endometriosis, Mediators Inflamm., 2015.
  • Harris H.R., Chavarro J.E., Malspeis S., Willett W.C., Missmer S.A., Dairy-food, calcium, magnesium, and vitamin D intake and endometriosis: a prospective cohort study, Am J Epidemiol., 2013.
  • Santanam N., Kavtaradze N., Murphy A., Dominguez C., Parthasarathy S., Antioxidant supplementation reduces endometriosis-related pelvic pain in humans, Transl Res., 2013.
Udostępnij:

Autor Natika Karolak Zobacz profil
Absolwentka farmacji Collegium Medicum w Bydgoszczy oraz studiów podyplomowych „Marketing strategiczny na rynku farmaceutycznym” Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. Aktualnie poznaje uroki berlińskiego życia oraz niemieckich aptek.
Następna porada
Legionella. Czy Legionella jest groźna? Jakie są objawy i przyczyny zakażenia bakterią Legionella Pneumophila? Jak leczyć legionellozę? Sprawdź! Czytaj więcej