*Produkty na liście rezerwacji leków na receptę:
Przejdź do rezerwacji
Ból brzucha

Legionella. Czy Legionella jest groźna? Jakie są objawy i przyczyny zakażenia bakterią Legionella Pneumophila? Jak leczyć legionellozę? Sprawdź!

Czy Legionella jest groźna? Jakie są objawy Legionelli? Jakie są przyczyny zakażenia legionellozą? Jak leczyć Legionellę? Czy jest uleczalna?

Czym jest Legionella?

Odkrycie bakterii Legionella było związane ze spotkaniem weteranów Legionu Amerykańskiego w Filadelfii w 1976 roku. Bezpośrednio po tym wydarzeniu okazało się, że wielu uczestników zachorowało na nietypowe zapalenie płuc. Niedługo potem ustalono, że wszystkie zakażenia były spowodowane bakterią z rodzaju Legionella, a chorobę nazwano legionellozą

Bakterie Legionellapowszechne na całym świecie.

Występują między innymi w:

  • wodach śródlądowych,
  • wodach morskich,
  • zbiornikach wody,
  • glebie i zbiornikach z kompostem,
  • kurkach ciepłej i zimnej wody,
  • instalacjach ciepłej wody,
  • klimatyzatorach,
  • nawilżaczach powietrza,
  • jacuzzi i basenach,
  • wannach z hydromasażem,
  • prysznicach,
  • zaworach czerpalnych,
  • myjniach.

Bakterie Legionella mogą znajdować się także w sprzętach takich jak kuchenne filtry wodne, turbiny dentystyczne, urządzenia wspomagające oddychanie, a nawet w dializatorach.

Oszacowano, że Legionella jest obecna nawet w 70% dystrybutorów wody, więc ekspozycja na tę bakterię wydaje się być dla większości osób nieunikniona.

Obecnie wiadomo, że rodzaj Legionella liczy co najmniej 45 gatunków oraz 64 grupy serologiczne, przy czym za zapalenie płuc w chorobie legionistów odpowiedzialna jest Legionella Pneumophila. Jest to Gram-ujemna bakteria tlenowa, która występuje w postaci pałeczki z rzęskami.

Bakterie Legionella mają charakterystyczne optymalne warunki rozwoju, do których należą:

  • temperatura 38°C (zakres od 25 do 45°C),
  • wysoka wilgotność,
  • obecność dwutlenku węgla,
  • niskie stężenie środków dezynfekcyjnych,
  • zastoiny wody,
  • podłoże bogate w żelazo i mangan,
  • występowanie innych mikroorganizmów oraz biofilmu.

Legionelloza - co wiemy o chorobie? W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Kto jest w grupie ryzyka?

Choć bakteria Legionella występuje powszechnie w naszym otoczeniu, w niektórych przypadkach może wywołać chorobę zwaną legionellozą. Jej przebieg może być bardzo zróżnicowany, w zależności od stanu zdrowia pacjenta.

W grupie ryzyka wystąpienia ciężkich przypadków legionellozy znajdują się:

  • osoby starsze,
  • pacjenci z obniżoną odpornością,
  • osoby z chorobami przewlekłymi.

Do zakażenia dochodzi poprzez:

  • wdychanie aerozolu wodno-powietrznego zawierającego bakterie Legionella,
  • podczas zachłyśnięcia się (aspiracji) zakażoną wodą.

Nie potwierdzono dotychczas, by do zakażenia mogło dojść poprzez bezpośredni kontakt z osobą chorą.

W środowisku naturalnym bakterie Legionella stanowią wewnątrzkomórkowe pasożyty pierwotniaków słodkowodnych, natomiast w organizmie człowieka funkcjonują jako oportunistyczne patogeny, które mogą namnażać się w monocytach, makrofagach i komórkach nabłonkowych pęcherzyków płucnych, wywołując między innymi atypowe zapalenie płuc (tzw. choroba legionistów).

Jakie są objawy Legionellozy?

Okres wylęgania oraz objawy zakażenia bakteriami z rodzaju Legionella są zróżnicowane i zależne od postaci choroby.

Legionelloza może występować jako:

  • choroba legionistów (legionellozowe zapalenie płuc, postać płucna),
  • gorączka Pontiac (gorączka Lochgoilhead).

Choroba legionistów - co należy wiedzieć?

Okres inkubacji wynosi od 2 do 10 dni. Ryzyko zgonu jest wysokie i waha się zwykle od 40 do 80%

Do charakterystycznych objawów choroby legionistów należą:

  • gorączka i dreszcze,
  • osłabienie,
  • ból głowy i bóle mięśniowe,
  • trudności w oddychaniu,
  • suchy kaszel, któremu może towarzyszyć odkrztuszanie krwi,
  • ból w klatce piersiowej,
  • biegunka,
  • wymioty i nudności,
  • splątanie i zaburzenia świadomości,
  • niewydolność nerek,
  • hiponatremia (obniżenie poziomu sodu w surowicy).

Gorączka Pontiac jako pozapłucna postać zakażenia Legionellą

Okres wylęgania wynosi od kilku godzin do kilku dni. W tej postaci choroby nie występują objawy zapalenia płuc. Wszelkie symptomy ustępują samoistnie, a ryzyko zgonu jest znikome.

Do objawów gorączki Pontiac zaliczamy:

  • gorączkę i dreszcze,
  • objawy grypopodobne,
  • ogólne zmęczenie,
  • ból głowy,
  • bóle mięśniowo-stawowe,
  • biegunkę,
  • nudności i wymioty,
  • kłopoty z oddychaniem i suchy kaszel.
  1. Tasectan AF Saszetki
    preparat na biegunkę
    Cena od 55,99 zł
  2. Acidolit Malinowy
    elektrolity w saszetkach
    Cena od 20,99 zł Cena regularna 24,99 zł
  3. Acidolit Jabłkowy
    elektrolity w saszetkach
    Cena od 20,99 zł
  4. Litoxen Slim Zestaw
    elektrolity w tabletkach musujących
    Cena od 16,39 zł Cena regularna 17,99 zł
  5. Litoxen Senior Zestaw
    elektrolity w tabletkach musujących
    Cena od 16,49 zł Cena regularna 17,99 zł

Czy zakażenie Legionellą jest śmiertelne?

Do chwili obecnej w Polsce zmarło 23 pacjentów zakażonych Legionellą.

Jak rozpoznać zakażenie Legionellą?

Diagnostyka legionellozy powinna być oparta na wykryciu antygenu legionelozowego w moczu (UAT, ang. urinary antygen test) lub wykonaniu testu genetycznego przy wykorzystaniu metody Real-Time PCR.

Jak leczyć Legionellę?

U pacjentów z potwierdzoną legionellozą stosowana jest antybiotykoterapia.

W leczeniu nie działają antybiotyki stosowane w klasycznej postaci zapalenia płuc, natomiast zalecane są antybiotyki makrolidowe, takie jak:

  • erytromycyna,
  • klarytromycyna,
  • roksytromycyna.

Do chwili obecnej nie wynaleziono skutecznej szczepionki przeciwko chorobie legionistów.

  1. MyVita Silver Probiotic Kids 6 MLD Kapsułki
    probiotyk dla dzieci
    Cena od 43,99 zł
  2. MyVita Probiotic Naturalne Żelki
    probiotyk dla dzieci
    Cena od 32,99 zł
  3. Sanostol Mikroflora + D3 Krople
    probiotyk w kroplach
    Cena od 34,99 zł Cena regularna 39,99 zł
  4. Allnutrition Probiotic Vitality LAB2PRO
    probiotyk w kapsułkach
    Cena od 94,99 zł

Czy bakteria Legionella występuje w Polsce?

Zakażenia bakterią Legionella Pneumophila odnotowywane są na całym świecie, także w Polsce.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO, ang. World Health Organization) oszacowała, że w skali globalnej każdego roku z powodu ciężkiego przebiegu legionellozy umiera od 20 do 100 tysięcy osób.

W naszym kraju istnieje obowiązek zgłaszania każdego potwierdzonego przypadku legionellozy, a następnie dane te są publikowane w postaci raportu dotyczącego zachorowań na wybrane choroby zakaźne w Polsce.

Na podstawie dostępnych dokumentów wiadomo, że w naszym kraju w 2022 roku chorobę legionistów potwierdzono u 110 osób, natomiast gorączka Pontiac została zdiagnozowana u 10 pacjentów.

W bieżącym roku (2023) w okresie od 1 stycznia do 15 sierpnia legionellozę stwierdzono łącznie u 95 osób (w tym 90 przypadków choroby legionistów oraz 5 przypadków gorączki Pontiac).

Legionelloza - jaki jest aktualna sytuacja w kraju? Gdzie obecnie występuje ognisko choroby?

Aktualnie serwisy informacyjne w Polsce informują o rosnącej liczbie osób zakażonych bakteriami z rodzaju Legionella.

Na Podkarpaciu legionellozę potwierdzono już u ponad 70 osób (stan na 23.08.2023).

Problem dotyczy przede wszystkim powiatów:

  • rzeszowskiego,
  • dębickiego,
  • ropczycko-sędziszowskiego,
  • stalowowolskiego,
  • niżańskiego.

Niestety w wyniku zakażenia bakterią Legionella czterech pacjentów zmarło, a wiele osób wymagało hospitalizacji (dane z 23.08.2023).

Na terenie Rzeszowa powołano sztab kryzysowy oraz wyłączono fontanny, kurtyny wodne i poidełka.

Obecnie sytuacja jest stale monitorowana i trwa dochodzenie epidemiologiczne mające na celu ustalenie źródła zakażenia. Pod koniec sierpnia planowane jest przeprowadzenie dezynfekcji sieci wodociągowej znajdującej się na terenie Rzeszowa i okolic.

Lokalne władze przypominają, że bakteria legionella występuje powszechnie w środowisku.

Czy Legionellą można się zarazić przez kontakt z chorym?

Nie ma możliwości, aby do zakażenia legionellozą doszło poprzez bezpośredni kontakt z osobą chorą.

Jakie są domowe sposoby na Legionellę? W jaki sposób uniknąć namnażania bakterii Legionella w kranach? 

Oto kilka rad jak możemy uniknąć rozwoju bakterii w naszym domowym środowisku:

  • Krany i prysznice należy regularnie płukać gorącą wodą (powyżej 50°C).
  • Unikajmy zalegania wody w rurach. Po kilkudniowej nieobecności w domu należy oczyścić domową sieć wodociągową (spuścić wodę z rur), najlepiej nastawiając jak najwyższą temperaturę podczas przepływu wody.
  • Wszystkie nieużywane krany i prysznice należy regularnie przepłukiwać gorącą wodą.
  • Gumowe uszczelki i węże prysznicowe powinny być regularnie czyszczone i wymieniane.
  • Należy regularnie czyścić klimatyzatory, dysze w wannach z hydromasażem oraz wymieniać filtry wody.
  1. Acidolit Malinowy
    elektrolity w saszetkach
    Cena od 20,99 zł Cena regularna 24,99 zł
  2. Acidolit Jabłkowy
    elektrolity w saszetkach
    Cena od 20,99 zł
  3. Litoxen Slim Zestaw
    elektrolity w tabletkach musujących
    Cena od 16,39 zł Cena regularna 17,99 zł
  4. Litoxen Senior Zestaw
    elektrolity w tabletkach musujących
    Cena od 16,49 zł Cena regularna 17,99 zł
  5. Litorsal Cherry
    elektrolity w tabletkach musujących
    Cena od 13,89 zł Cena regularna 19,99 zł

Bibliografia

  • Gładysz, I., Sikora, A., Wójtowicz-Bobin, M., & Karczewski, J. (2021). Występowanie bakterii Legionella spp. w szpitalach w Polsce w latach 2009–2013 i 2014–2016: analiza epidemiologiczna. Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej, 75, 85-90.
  • Gładysz, I., Karczewski, J., & Sikora, A. (2022). Ocena występowania bakterii Legionella spp. w domach pomocy społecznej w Polsce. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 28(1), 92-94.
  • Kanarek, P., Bogiel, T., & Breza-Boruta, B. (2022). Legionellosis risk—an overview of Legionella spp. habitats in Europe. Environmental Science and Pollution Research, 29(51), 76532-76542.
  • Kowalczyk, B., Małek, A., & Palusińska-Szysz, M. (2021). Budowa IV systemu sekrecji Legionella pneumophila i jego znaczenie w patogenezie. Advances in Hygiene & Experimental Medicine/Postepy Higieny i Medycyny Doswiadczalnej, 75(1).
  • Raport pt. Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w Polsce od 1 stycznia do 15 sierpnia 2023 r. oraz w porównywalnym okresie 2022 r. opracowany przez Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH - PIB, Departament Przeciwepidemiczny i Ochrony Sanitarnej Granic GIS. Link: http://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2023/INF_23_08A.pdf (data dostępu: 23.08.2023)
  • Raport pt. Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w Polsce od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 r. oraz w porównywalnym okresie 2021 r. opracowany przez Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH - PIB, Departament Przeciwepidemiczny i Ochrony Sanitarnej Granic GIS. Link: http://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2022/INF_22_12B.pdf (data dostępu: 23.08.2023)
  • https://epibaza.pzh.gov.pl/story/legioneloza (data dostępu: 23.08.2023)
  • https://legionella.pl/ (data dostępu: 23.08.2023)
  • https://www.pap.pl/aktualnosci/zakazenia-bakteria-legionella-na-podkarpaciu-zebral-sie-sztab-kryzysowy (data dostępu: 23.08.2023)
  • https://rzeszow-news.pl/legionella-w-rzeszowie-juz-cztery-ofiary-smiertelne-bakterii/ (data dostępu: 23.08.2023)
  • https://rzeszow-news.pl/legionella-w-rzeszowie-jak-sie-chronic-przed-zakazeniem-zestaw-prostych-zalecen/ (data dostępu: 23.08.2023)
  • https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/legionellosis (data dostępu: 23.08.2023)
Udostępnij:

Autor Ewa Fiedorowicz Zobacz profil
Doktor nauk biologicznych w specjalności biochemia, biolog molekularny, aktywny nauczyciel akademicki i promotorka wielu prac dyplomowych, popularyzatorka nauki. Autorka i współautorka licznych prac naukowych publikowanych w międzynarodowych czasopismach. Przedmiotem jej zainteresowań są zagadnienia z zakresu biochemii medycznej, w tym nadwrażliwości pokarmowej. Pasjonatka wykorzystywania technik immunoenzymatycznych i hodowli komórek in vitro w badaniach naukowych.
Następna porada
MERS. Czy wirus MERS jest niebezpieczny? Jakie są jego objawy i kiedy można się nim zarazić? Jak leczyć MERS? Sprawdź! Czytaj więcej