*Produkty na liście rezerwacji leków na receptę:
Przejdź do rezerwacji
Biegunka u dziecka

Zimowa biegunka u dzieci i norowirusy (NoV). Poznaj przyczyny, objawy i sposoby leczenia wirusowego zakażenia norowirusami

Norowirusy stanowią najczęstszy czynnik etiologiczny niebakteryjnego nieżytu żołądkowo-jelitowego u ludzi. Są wysoce zakaźne i szeroko rozpowszechnione na świecie. Najbardziej charakterystycznym objawem zakażenia norowirusami jest biegunka.

Do wywołania infekcji wystarczy nawet 10-100 cząsteczek wirusa, co sprawia, że mogą powodować masowe zachorowania w żłobkach, przedszkolach, szkołach lub innych miejscach zbiorowego występowania ludzi.

Norowirusy - co o nich wiemy?

Norowirusy należą do jednych z najmniejszych wirusów RNA (wielkość od 27 do 40 nm). Są bezotoczkowe i nie posiadają wypustek, natomiast ich symetria jest kubiczna.

Norowirusy zostały po raz pierwszy zidentyfikowane w 1968 roku u uczniów ze szkoły znajdującej się w amerykańskim mieście Norwalk (stan Ohio), dlatego w przeszłości były określane jako Norwalk–like viruses (NLV). 

Aktualnie wiadomo, że norowirusy należą do rodzaju Norovirus, który z kolei jest zaliczany do rodziny Caliciviridae (tzw. kaliciwirusy).

W obrębie norowirusów wyróżniono 10 grup genetycznych (GI - GX) oraz 48 genotypów. Dla człowieka chorobotwórczegrupy GI, GII i GIV

Patogenny charakter norowirusów jest ściśle związany z ich wysoką opornością na działanie czynników zewnętrznych:

  • ulegają inaktywacji dopiero po 30 minutach w 60°C,
  • w stanie zamrożonym mogą przetrwać nawet kilka lat,
  • są stabilne w zakresie pH od 5 do 10 (inaktywacja następuje w pH od 3 do 5),
  • wytrzymują wysokie stężenie chloru.

Jak dochodzi do zakażenia norowirusem?

Do zakażenia norowirusami dochodzi:

  • drogą pokarmową (poprzez skażony pokarm lub wodę),
  • drogą kropelkową,
  • przez bezpośredni kontakt z osobą zakażoną,
  • przez kontakt z fekaliami osoby zakażonej (brak właściwej higieny),
  • przez kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami, np. pościel, toaleta.

Po wniknięciu do organizmu norowirusy replikują się w błonie śluzowej jelita cienkiego, w efekcie czego prowadzą do zaburzeń procesu wchłaniania. Konsekwencją jest wystąpienie biegunki lub wymiotów, co jest często mylone z infekcją rotawirusową.

Jakie są objawy zakażenia norowirusami?

Okres wylęgania trwa od 12 do 48 godzin, natomiast objawy są obserwowane przez 2-3 dni.

Chory może zarażać inne osoby jeszcze do 2 tygodni po ustąpieniu symptomów.

Do objawów zakażenia norowirusami zaliczamy:

  • nudności i wodnistą biegunkę (głównie u osób dorosłych),
  • wymioty, często określane jako fontannowe (głównie u dzieci),
  • ból głowy,
  • bóle mięśniowe,
  • podwyższoną temperaturę ciała, której mogą towarzyszyć dreszcze.

Przechorowanie nie zapewnia trwałej odporności, dlatego możliwe są liczne ponowne zakażenia.

  1. Nanobiotic Med Silver Gardło Spray
    spray do gardła
    Cena od 19,99 zł Cena regularna 24,99 zł
  2. Katarek Complete Secure+ Zestaw Na Katar
    aspirator do nosa dla dzieci
    Cena od 67,99 zł Cena regularna 78,99 zł
  3. Kaszle-Q Syrop Dla Dzieci
    syrop na kaszel suchy i mokry
    Cena od 26,99 zł Cena regularna 26,99 zł

Jak często występują zakażenia norowirusami?

Każdego roku zapalenie żołądka i jelit wywołane przez patogeny z rodzaju Norovirus staje się coraz poważniejszym problemem zdrowia publicznego. Oszacowano, że w skali globalnej zakażenie norowirusami może dotyczyć blisko 700 milionów ludzi, z czego nawet 200 tysięcy pacjentów umiera.

Infekcje mogą występować u pacjentów ze wszystkich grup wiekowych, jednak najczęściej są obserwowane u dzieci.

Na podstawie danych opracowanych przez Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH - PIB, w 2022 roku wirusowe zakażenia jelitowe wywołane przez norowirusy zgłoszono u 5893 pacjentów, natomiast w bieżącym roku infekcję odnotowano już u 6015 osób (okres od 1 stycznia do 15 listopada 2023 roku).

Warto podkreślić, że zakażenia obserwowane są w czasie całego roku, przy czym najwięcej przypadków notowanych jest w sezonie zimowym. Z tego powodu choroba wywołana przez norowirusy określana jest często jako zimowa biegunka u dzieci lub zimowa choroba wymiotna (ang. winter vomiting disease). Zapalenie żołądka i jelit spowodowane norowirusami popularnie nazywane jest też grypą żołądkową.

Norowirusy - jakie należy leczyć zakażenie? 

Do diagnostyki wykorzystywany jest kał pacjentów, który należy poddać badaniu mikrobiologicznemu. Możliwe jest też wykonanie analizy molekularnej obejmującej RT-PCR oraz przeprowadzenie metod serologicznych (test ELISA)

Infekcja wywołana norowirusami ma zwykle samoograniczający się, łagodny przebieg i nie wymaga specjalistycznego leczenia. Kluczowe jest jest odpowiednie nawodnienie organizmu, gdyż zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej może być dramatyczne w skutkach, zwłaszcza u najmłodszych pacjentów i osób starszych.

W razie potrzeby można podawać leki przeciwgorączkowe.

Czy istnieje szczepionka przeciw norowirusom?

Dotychczas nie wynaleziono skutecznej szczepionki przeciwko norowirusom.

Wprawdzie w wielu ośrodkach badawczych trwają intensywne prace w tym kierunku, jednak ze względu na dużą zmienność genetyczną patogenów z rodzaju Norovirus nadal nie udało się opracować skutecznego preparatu.

Jak uniknąć zakażenia norowirusami?

Profilaktyka zakażeń jest ściśle związana z rygorystycznym przestrzeganiem zasad higieny w miejscach związanych z produkcją żywności.

Ważne jest dbanie o właściwe warunki sanitarne na plantacjach owoców czy też w miejscach obróbki produktów spożywczych. Konieczna jest kontrola bezpieczeństwa sprzedawanej żywności oraz stałe monitorowanie jej jakości mikrobiologicznej.

Warto wiedzieć, że do żywności najczęściej zanieczyszczonej norowirusami zaliczamy między innymi:

  • mrożone owoce (głównie maliny i truskawki),
  • surowe warzywa (np. sałata),
  • gotowe sałatki,
  • mięczaki (głównie ostrygi),
  • lody,
  • ciasta,
  • wędlinę (np. szynkę lub salami).

Działania profilaktyczne może podjąć też każdy z nas!

Kluczowa jest właściwa higiena osobista oraz częste mycie rąk, zwłaszcza po skorzystaniu z toalety lub przed przygotowaniem i jedzeniem posiłku. Pamiętajmy o dezynfekcji często używanych przestrzeni oraz blatów kuchennych. Unikajmy kontaktu z osobami, u których występuje biegunka lub wymioty, a jeśli zauważymy u siebie niepokojące objawy, postaramy 

Bibliografia

  • Bigoraj, E., Chrobocinska, M., & Kwit, E. (2011). Zmienność genetyczna i rekombinacje norowirusów. Medycyna Weterynaryjna, 67(12).
  • Gospodarek, E., Zalas-Więcek, P. (2009). Norowirusy – taktyka rozprzestrzeniania się (Noroviruses – tactic of spread).  Przeglad epidemiologiczny, 63, 5-9.
  • Pakulska, M., Jackowska-Tracz, A., & Tracz, M. (2014). Norowirusy w żywności-najczęstszy niebakteryjny czynnik zakażeń pokarmowych u ludzi. Życie Weterynaryjne, 89(08).
  • Rzeżutka, A., Kozyra, J., Chrobocińska, M., Kaupke, A., & Mizak, B. (2007). Norowirusy w środowisku i żywności–nowe zagrożenie. Medycyna Weterynaryjna, 63(4), 379-383.
  • Tan, M. (2021). Norovirus vaccines: Current clinical development and challenges. Pathogens, 10(12), 1641.
  • Raport pt. “Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w Polsce od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 r.
  • oraz w porównywalnym okresie 2021 r.”, (Zakładu Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP
  • PZH - PIB). Link: http://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2022/INF_22_12B.pdf (data dostępu: 25.11.2023)
  • Raport pt. “Zachorowania na wybrane choroby zakaźne w Polsce od 1 stycznia do 15 listopada
  • 2023 r. oraz w porównywalnym okresie 2022 r.”, (Zakładu Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru
  • NIZP PZH - PIB). Link: https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2023/INF_23_11A.pdf (data dostępu: 25.11.2023)
  • https://www.gov.pl/web/gis/norowirusy (data dostępu: 25.11.2023)
  • https://www.who.int/teams/immunization-vaccines-and-biologicals/diseases/norovirus  (data dostępu: 26.11.2023)
  • https://www.cdc.gov/norovirus/index.html (data dostępu: 26.11.2023)
  • https://www.cdc.gov/norovirus/lab/virus-classification.html (data dostępu: 26.11.2023)
Udostępnij:

Autor Ewa Fiedorowicz Zobacz profil
Doktor nauk biologicznych w specjalności biochemia, biolog molekularny, aktywny nauczyciel akademicki i promotorka wielu prac dyplomowych, popularyzatorka nauki. Autorka i współautorka licznych prac naukowych publikowanych w międzynarodowych czasopismach. Przedmiotem jej zainteresowań są zagadnienia z zakresu biochemii medycznej, w tym nadwrażliwości pokarmowej. Pasjonatka wykorzystywania technik immunoenzymatycznych i hodowli komórek in vitro w badaniach naukowych.
Następny wpis
Jersinioza. Jakie są przyczyny i objawy jersiniozy i jak ją leczyć? Sprawdź co wiemy o tej chorobie odzwierzęcej! Czytaj więcej