Badania i diagnostyka

Artykuły (355)

Ostatnio dodane wpisy
Karolina Zelewska
22 kwietnia 2025

Badanie ogólne moczu – jak się przygotować i co warto wiedzieć? Sprawdź!

Badanie ogólne moczu to jedno z najczęściej zlecanych badań laboratoryjnych. Pozwala ono wykryć nie tylko choroby dróg moczowych czy nerek, ale służy również do diagnostyki chorób cywilizacyjnych, np. cukrzycy. Jak przygotować się do badania ogólnego moczu? Kiedy wynik jest nieprawidłowy?

Karolina Zelewska
22 kwietnia 2025
Karolina Zelewska
7 stycznia 2025

Prawidłowe ciśnienie krwi. Poznaj nowe normy ciśnienia krwi i sprawdź, co się zmieniło!

Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne zaostrzyło w tym roku ustalone przed laty normy ciśnienia tętniczego krwi. Istotną zmianą jest również dodanie nowej kategorii opisu ciśnienia. Co dokładnie uległo zmianie? Jakie są aktualne normy ciśnienia krwi?

Karolina Zelewska
7 stycznia 2025 | 2 min czytania
Ewa Fiedorowicz
20 września 2024

Jak wykonać domowy test na RSV, grypę AB i COVID-19? Sprawdź kiedy wykonać test antygenowy combo na choroby wirusowe!

Domowy test Combo umożliwia jednoczesne wykrycie koronawirusa, wirusa grypy lub wirusa RSV u chorego, przez co możliwe jest prawidłowe zdiagnozowanie aktualnie trwającej infekcji. Domowy test na choroby wirusowe kosztuje około. 20-45 zł i jest dostępny w aptekach bez recepty. Ogromną zaletą testu Combo jest możliwość wykonania go w warunkach domowych, a wynik możemy poznać już po kilkunastu minutach. Czy wielopanelowe testy kasetowe są skuteczne? W jaki sposób należy je wykonać? Jak prawidłowo odczytać wynik domowego testu combo? Przeczytaj najważniejsze informacje!

Ewa Fiedorowicz
20 września 2024 | 2 min czytania
Ewa Fiedorowicz
19 września 2024

Bakterie w moczu. Czy są groźne? Skąd się biorą bakterie w moczu i jak się ich pozbyć? Jakie badanie wykonać na bakteriomocz i bakteryjne zakażenie układu moczowego? Sprawdź!

Czy bakterie w moczu są groźne? O czym świadczą? Ile powinno ich być i jak się ich pozbyć? Jakie wykonać badania na obecność bakterii w moczu? Sprawdź najważniejsze informacje dotyczące bakteriomoczu i bakteryjnego zakażenia układu moczowego.

Ewa Fiedorowicz
19 września 2024 | 2 min czytania
Natika Karolak
5 stycznia 2024

Problemy z wątrobą? Jakie badania na wątrobę warto wykonać? Sprawdź profil wątrobowy!

Badania wątroby zleca lekarz, dobierając metodę do indywidualnego przypadku. Obecnie do podstawowych badań wątroby należą próby wątrobowe i USG wątroby, a w bardziej skomplikowanych przypadkach tomografia, rezonans i biopsja wątroby.

Natika Karolak
5 stycznia 2024 | 2 min czytania
Ewa Kazubowska
23 sierpnia 2023

HSG. Sprawdź na czym polega i jak przebiega badanie HSG oraz kiedy należy wykonać drożność jajowodów

Pary, które zdecydują się na powiększenie rodziny, czasem przechodzą długą drogę do wymarzonej ciąży. Z powodów zdrowotnych, niepłodności czy problemów z donoszeniem ciąży, muszą skorzystać z pomocy specjalistów i wykonać wiele badań. Jednym z nich jest badanie HSG-histerosalpingografia, czyli badanie drożności jajowodów. Jak wygląda badanie HSG? Czy jest bolesne? Jak się do niego prawidłowo przygotować? Czy po badaniu HSG wzrasta szansa na zajście w ciążę? Odpowiedź znajdziesz w artykule!

Ewa Kazubowska
23 sierpnia 2023 | 2:10 min czytania
Ewa Kazubowska
23 sierpnia 2023

Czy można sprawdzić niedobór witamin i minerałów? Jak wykonać badanie poziomu witamin i minerałów?

Każdy z nas raz na jakiś czas powinien wykonać rutynowe, kontrolne badania, żeby sprawdzić czy z z naszym organizmem jest wszystko w porządku. Warto zmierzyć ciśnienie, wykonać badanie ogólne moczu czy badanie krwi. Jednak jakie badanie krwi wykonać? Które badania informują nas o poziomie witamin czy minerałów? Dlaczego badanie poziomu witamin i minerałów jest ważne?  Jakie badania wykonać? Kiedy szczególnie należy sprawdzić poziom witamin i minerałów?

Ewa Kazubowska
23 sierpnia 2023 | 1:35 min czytania
Magdalena Bernisz
23 sierpnia 2023

Nawracające zawroty głowy? Sprawdź jakie badania wykonać na zawroty głowy i jak się do nich przygotować!

Zawroty głowy są częstą dolegliwością, która bywa bagatelizowana. Według danych w przedziale wiekowym 18-79 lat 7% osób co najmniej raz w życiu doświadczy epizodu zawrotów głowy. Co jednak zrobić, gdy zawroty głowy zdarzają się częściej? Jakie są przyczyny zawrotów głowy? Jakie są objawy zawrotów głowy i jak sobie z nimi radzić? Jakie badania wykonać na nawracające zawroty głowy i jak się do nich przygotować? Przeczytaj!

Magdalena Bernisz
23 sierpnia 2023 | 1:45 min czytania
Ewa Fiedorowicz
23 sierpnia 2023

Troponina. Co wskazuje troponinai jakie pełni funkcje? Jakie są normy troponiny i jak badać jej poziom? Sprawdź!

Troponina jest białkiem izomorficznym, co oznacza, że występuje w kilku odmianach, które mają różną budowę w zależności od tkanki, w której są zlokalizowane. W komórkach serca największe znaczenie mają izoformy: troponina T oraz troponina I, a wzrost stężenia tych białek w surowicy świadczy o uszkodzeniu tego narządu. Jakie są normy troponiny? Kiedy wynik wskazuje zawał serca? Ile kosztuje badanie troponiny i jak się do niego przygotować? Przeczytaj!

Ewa Fiedorowicz
23 sierpnia 2023 | 2 min czytania
Ewa Fiedorowicz
23 sierpnia 2023

In-vitro. Jakie znaczenie w badaniach biomedycznych mają hodowle komórek in-vitro? Sprawdź!

Prowadzenie badań z wykorzystaniem linii komórkowych daje możliwość określenia w warunkach laboratoryjnych bezpieczeństwa stosowania danej substancji oraz jej wpływ na metabolizm komórek ludzkiego organizmu. Hodowle in vitro stały się także alternatywą dla badań na zwierzętach, co stanowi o ich przewadze w aspekcie etycznym. Czym jest hodowla kultur komórkowych in vitro? Czy każdy może pracować z liniami komórkowymi? Czy mają one wpływ na rozwój nauki i badań biomedycznych? Odpowiedzi na te pytania przeczytasz w artykule!

Ewa Fiedorowicz
23 sierpnia 2023 | 1:45 min czytania

Badania pomagają ocenić stan zdrowia, wykrywać nieprawidłowości przed pojawieniem się wyraźnych objawów oraz ustalać przyczynę zgłaszanych dolegliwości. Mogą być wykonywane profilaktycznie, w ramach diagnostyki konkretnego problemu, przed rozpoczęciem leczenia albo w celu monitorowania jego skuteczności.

W kategorii Badania i diagnostyka znajdują się rzetelne informacje o badaniach laboratoryjnych, obrazowych, przesiewowych i domowych testach diagnostycznych. Wyjaśniamy, kiedy można rozważyć wykonanie określonego badania, jak się do niego przygotować oraz dlaczego wyniku nie należy interpretować bez uwzględnienia objawów, wieku, chorób współistniejących i przyjmowanych leków.

Badania profilaktyczne i przesiewowe

Niektóre choroby przez długi czas mogą nie powodować zauważalnych dolegliwości. Regularne badania profilaktyczne pomagają wcześniej wykrywać zaburzenia gospodarki cukrowej, nieprawidłowości dotyczące układu krążenia, niedobory, choroby wątroby, nerek czy tarczycy.

Zakres badań powinien być dopasowany do wieku, płci, historii rodzinnej, stylu życia i indywidualnych czynników ryzyka. Inne zalecenia dotyczą dzieci, młodych dorosłych, kobiet w ciąży, osób po 40. roku życia oraz seniorów.

W poradnikach omawiamy między innymi:

  • podstawowe badania krwi i moczu;
  • badania profilaktyczne kobiet i mężczyzn;
  • badania wykonywane w ciąży;
  • diagnostykę niedoborów;
  • testy przesiewowe w kierunku infekcji;
  • badania związane z chorobami przewlekłymi;
  • profilaktykę dostosowaną do wieku.

Profilaktyczne wykonywanie dużej liczby przypadkowych badań nie zawsze przynosi dodatkowe korzyści. Zakres diagnostyki najlepiej ustalić z lekarzem na podstawie wywiadu i rzeczywistego ryzyka.

Badania laboratoryjne

Badania laboratoryjne mogą dostarczać informacji o funkcjonowaniu poszczególnych narządów i układów, gospodarce hormonalnej, metabolizmie, stanie zapalnym, odporności oraz możliwych zakażeniach.

Do najczęściej wykonywanych należą:

  • morfologia krwi;
  • glukoza i hemoglobina glikowana;
  • lipidogram;
  • próby wątrobowe;
  • kreatynina i parametry pracy nerek;
  • TSH i inne badania hormonalne;
  • ferrytyna, żelazo i witaminy;
  • CRP i OB;
  • badanie ogólne moczu;
  • testy w kierunku infekcji.

Pojedynczy wynik poza zakresem referencyjnym nie zawsze oznacza chorobę. Zakresy mogą różnić się między laboratoriami, a na rezultat wpływają między innymi pora pobrania, posiłek, aktywność fizyczna, stres, ciąża, przyjmowane leki i sposób przygotowania do badania.

Jak przygotować się do badań?

Sposób przygotowania zależy od rodzaju badania. Nie każde pobranie krwi wymaga pozostawania na czczo, ale w niektórych przypadkach posiłek, kawa, alkohol, intensywny trening albo przyjęcie leku mogą wpłynąć na wynik.

Przed badaniem warto sprawdzić:

  • czy należy być na czczo;
  • o jakiej porze wykonać pobranie;
  • czy można przyjąć codzienne leki;
  • jak długo unikać wysiłku lub alkoholu;
  • w jaki sposób pobrać mocz, kał albo inny materiał;
  • czy badanie powinno zostać wykonane w określonym dniu cyklu;
  • jak przechowywać i dostarczyć próbkę.

Nie należy samodzielnie odstawiać leków przed badaniem. Wątpliwości trzeba skonsultować z lekarzem, laboratorium lub osobą zlecającą diagnostykę.

Badania obrazowe i czynnościowe

Diagnostyka nie ogranicza się do badań krwi i moczu. W zależności od objawów lekarz może zlecić badania obrazowe lub czynnościowe, które pozwalają ocenić budowę narządów, przepływ krwi albo sposób ich działania.

Należą do nich między innymi:

  • ultrasonografia;
  • RTG;
  • tomografia komputerowa;
  • rezonans magnetyczny;
  • mammografia;
  • densytometria;
  • elektrokardiografia;
  • Holter EKG i ciśnieniowy;
  • spirometria;
  • endoskopia.

Każde z tych badań ma inne zastosowanie i ograniczenia. Nie wszystkie wymagają skierowania, ale decyzja o ich wykonaniu powinna wynikać z konkretnego problemu diagnostycznego, a nie wyłącznie z chęci „sprawdzenia wszystkiego”.

Domowe testy diagnostyczne

Niektóre badania można wykonać samodzielnie, korzystając z testu dostępnego w aptece. Dotyczy to między innymi testów ciążowych, owulacyjnych, badań w kierunku wybranych infekcji, testów menopauzalnych czy niektórych autotestów przesiewowych.

Domowy test może być pomocnym pierwszym etapem diagnostyki, ale ma określone ograniczenia. Przed użyciem należy sprawdzić:

  • co dokładnie wykrywa;
  • kiedy można go wykonać;
  • jaki materiał jest potrzebny;
  • jak długo należy czekać na wynik;
  • co oznacza wynik ujemny, dodatni, reaktywny lub nieważny;
  • czy rezultat wymaga potwierdzenia w laboratorium lub konsultacji.

Wynik testu wykonanego zbyt wcześnie może być niemiarodajny. Z kolei wynik dodatni lub reaktywny często nie stanowi ostatecznego rozpoznania i wymaga dalszej diagnostyki.

Jak interpretować wyniki badań?

Wynik powinien być oceniany w odniesieniu do:

  • zgłaszanych objawów;
  • czasu ich trwania;
  • wieku i płci;
  • chorób przewlekłych;
  • stosowanych leków i suplementów;
  • wcześniejszych rezultatów;
  • zakresów referencyjnych danego laboratorium;
  • pozostałych badań.

Zakres referencyjny nie zawsze oznacza granicę między zdrowiem a chorobą. Wynik mieszczący się w normie może wymagać dalszej oceny, jeśli występują niepokojące objawy. Z kolei niewielkie odchylenie nie musi oznaczać poważnego problemu zdrowotnego.

Nie należy samodzielnie rozpoczynać leczenia, suplementacji ani zmieniać dawkowania leków wyłącznie na podstawie pojedynczego parametru.

Kiedy badania wymagają pilnej konsultacji?

Pilnego kontaktu z lekarzem mogą wymagać między innymi:

  • znaczne odchylenia wyników wskazane przez laboratorium jako krytyczne;
  • wynik reaktywny testu w kierunku poważnego zakażenia;
  • bardzo wysokie lub niskie stężenie glukozy;
  • nasilona niedokrwistość;
  • nieprawidłowości połączone z dusznością, bólem w klatce piersiowej lub omdleniem;
  • dodatni test ciążowy z silnym bólem brzucha albo krwawieniem;
  • gwałtowne pogorszenie samopoczucia połączone z nieprawidłowym wynikiem;
  • podejrzenie zatrucia albo ostrego uszkodzenia narządu.

W przypadku bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia należy zadzwonić pod numer 112 albo 999.

Diagnostyka dopasowana do objawów i ryzyka

Materiały w kategorii Badania i diagnostyka pomagają zrozumieć cel badań, przygotować się do pobrania lub wizyty oraz uporządkować informacje widoczne na wyniku. Podpowiadają także, kiedy badanie może być wykonane profilaktycznie, a kiedy potrzebna jest konsultacja i szersza diagnostyka.

Treści mają charakter informacyjno-edukacyjny. Nie zastępują badania lekarskiego, indywidualnej interpretacji wyników ani rozpoznania postawionego przez specjalistę.